Nadciśnienie – wrzesień 2003

W tym miesiącu tematem, który zdominował doniesienia są wyniki badania EUROPA, które zostały ogłoszone w trakcie tegorocznego kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i równocześnie ukazały się w brytyjskim piśmie LANCET. W zamieszczonych w tym miesiącu materiałach znajdują się także komentarze innych autorów stąd trudno o kolejną, oryginalną własną ocenę. Z pewnością temat EUROPA pojawi się jeszcze niejednokrotnie na łamach prasy medycznej, między innymi w związku z licznymi równolegle toczącymi się badaniami. Na pewno warto będzie poznać mechanizm korzystnego działania peryndoprylu. Mogą to ułatwić wyniki dodatkowych, prowadzonych wśród pacjentów biorących udział w próbie EUROPA badań, w tym PERFECT, które ocenia wpływ terapii na morfologię zmian w tętnicach wieńcowych, czy PERTINENT, określające zachowanie się wskaźników stanu zapalnego w surowicy badanych chorych. Należy sądzić, że wyniki przełożą się także na kształt przyszłych wytycznych, obniżając istniejący próg opłacalności” farmakoterapii nadciśnienia tętniczego i powikłań naczyniowych miażdżycy (Eur Heart J 2003;24:1601).

Duże znaczenie praktyczne ma także opublikowana w Annals of Internal Medicine (2003;139:244) meta-analiza obejmująca wyniki prób z hamowaniem progresji do schyłkowej niewydolności nerek przy pomocy inhibitorów ACE. Dotychczas niewiele badań dotyczyło chorych bez nefropatii cukrzycowej. Dane przedstawione w pracy wskazują, że grupą, która odnosi najwięcej korzyści z terapii inhibitorami ACE są chorzy, u których dochodzi do znacznej utraty białka. Wydaje się, zatem, że efekt iACE wynika bardziej z działania na krążenie wewnątrznerkowe niż systemowe. Należy jedynie przestrzegać przed zbyt pochopnym rezygnowaniem z tej terapii wśród chorych zagrożonych niewydolnością nerek.

U chorych z przewlekłymi glomerulopatiami opisywano zależność efektu iACE od genotypu. Opisano bowiem 2 allele tego genu, z których jeden (allel D) warunkuje 3-krotnie większą aktywność enzymu. Analiza genotypu chorych, którzy uczestniczyli w badaniu PROGRESS nie wskazuje na istnienie takiej zależności (Hypertension 2003;42:297). Należy jednak zaznaczyć, że dotychczasowe prace nie potwierdzają związku pomiędzy genotypem ACE a powikłaniami naczyniowo-mózgowymi.

Angiotensyna II uważana jest za czynnik wzrostu dla kardiomiocytów, a allel D ACE wpływa na masę lewej komory. Przeprowadzone wśród chorych z nadciśnieniem doświadczenia potwierdzają przypuszczenia, że taką rolę może także pełnić układ adrenergiczny (Circulation 2003;108:560).

Zwykle radzimy chorym z nadciśnieniem tętniczym ograniczyć jedzenie słodyczy. Tymczasem opublikowane przez badaczy niemieckich (JAMA 2003;290:1029) obserwacje wskazują, że gorzka czekolada, przeciwnie do białej, posiada działanie hipotensyjne. Co prawda trzeba jej zjadać dziennie 100g (~700 kcal) i nie wiadomo czy efekt ten utrzymałby się długotrwale ze względu na możliwy wzrost masy ciała. Ciekawe, że opisywano wcześniej, że gorzka czekolada nie powoduje niekorzystnych zmian profilu lipidowego osocza. Stąd, jeśli nasz chory nie może oprzeć się „słodkiej pokusie” – niech sięgnie po (pół) tabliczki gorzkiej czekolady.
prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong