Gdzie leży prawda? Infodemia w epoce pandemii

Redakcja the Lancet, The truth is out there, somewhere. Lancet 2020 online (dostępny pełen tekst)

Pandemii COVID-19 towarzyszy tzw. infodemia –  zalew różnych informacji, niekoniecznie prawdziwych, rozprzestrzeniających się „wirusowo”. WHO zdefiniowała to zjawisko jako “szybkie rozprzestrzenianie informacji różnych rodzajów, z uwzględnieniem plotek, pogłosek i niewiarygodnych informacji. Są one upowszechniane natychmiast i na skalę międzynarodową dzięki popularności telefonów komórkowych, mediów społecznościowych, Internetu i innych technologii służących do porozumiewania się”.

Dezinformacja może mieć różnorodną formę: filmików z udziałem pseudoekspertów, tekstów rzekomego autorstwa lekarzy do przekazywania w formie łańcuszka, upowszechnianych plotek na zasadzie „znajomy pracuje w instytucji rządowej” i wiele innych.

Infodemia jest niebezpieczna. Prowadzi do zamętu, niepokoju, powoduje  brak zaufania do oficjalnych zaleceń, kwestionuje autorytety, może prowadzić do szkód zdrowotnych przy stosowaniu niepotwierdzonych środków profilaktycznych czy terapeutycznych.

Infodemia może być przejawem cyberwojen prowadzonych przez rządy, służby czy inne organizacje mające jakieś swoje cele.  Dalsze szerzenie dezinformacji nie musi wynikać ze złej woli, raczej z bezmyślnego powielania treści nawet w dobrej wierze.

Artykuł w the Lancet przytacza niedawno opublikowaną analizę interakcji blisko 100 milionów użytkowników Facebooka na temat szczepień przeciwko COVID-19. Zidentyfikowano dynamiczne, komunikujące się wewnętrznie grupy: przeciwników (4,2 mln), zwolenników (6,9 mln) oraz niezdecydowanych (74,1 mln). Zwolennicy szczepień byli najbardziej wyizolowani i najrzadziej komunikowali się z pozostałymi dwoma grupami. A zatem kampanie mające zmienić nastawienie powinny być kierowane przede wszystkim do osób otwartych na różne poglądy.

Istnieje pilna potrzeba zwalczania infodemii i jej skutków. Od kwietnia tego roku WHO organizuje konferencje poświęcone infodemiologii – nauce badającej to zjawisko, z udziałem ekspertów z różnych dziedzin: epidemiologów, specjalistów zdrowia publicznego, matematyków, ekspertów z zakresu dużych baz danych.

Zjawisko infodemii narasta i nie dotyczy tylko COVID-19. Wspólną odpowiedzialnością jest tworzenie  jasnych, prostych i uczciwych przekazów informacyjnych. Poprawie muszą ulec także indywidualna świadomość zdrowotna i kompetencje w zakresie korzystania z mediów elektronicznych.

Opracowano na podstawie: Lancet, 1 sierpnia 2020

Marcin Kargul

 

Dodaj komentarz