Okresowe badania lekarskie osób zdrowych – czy mają sens?

Rubin R. Debating Whether Checkups Are Time Wasted or Time Misused. JAMA. 2019 online (dostępny pełen tekst)

Już sto lat temu organizacja American Medical Association zaleciła okresowe badania lekarskie u zdrowych osób w celu wczesnego wykrywania chorób jeszcze przed tym, kiedy ich objawy skłonią do szukania porady lekarza. Mimo że sens takich badań wydaje się oczywisty, randomizowane próby kliniczne nie wykazały zmniejszenia chorobowości i śmiertelności ogólnej, sercowo-naczyniowej i nowotworowej.

Podobnie brzmi konkluzja niedawnego przeglądu Cochrane – nie wydaje się aby badania okresowe zdrowych osób przynosiły korzyści kliniczne, a mogą prowadzić do niepotrzebnych dalszych interwencji diagnostycznych i terapeutycznych.

Do przeglądu włączono 17 badań (n=251 891),  w tym najnowsze badanie Inter99 study. U prawie 60 000 mieszkańców przedmieść Kopenhagi coroczne wizyty (skryning, ocena ryzyka, poradnictwo odnośnie stylu życia) nie przyniosły korzyści klinicznych w porównaniu do grupy kontrolnej. Warto jednak zauważyć, że w Danii pacjenci mają powszechny dostęp do rozwiniętej opieki podstawowej, w ramach której w grupie kontrolnej również sprawdzano ogólny stan zdrowia przy okazji wizyt z innych przyczyn.

W opinii  Allana Gorolla (Harvard Medical School) ważne jest to, czego badania randomizowane nie oceniają –  powstanie i utrzymanie opartej na zaufaniu relacji lekarza z pacjentem. Podaje przykład swojego pacjenta z chorobą wieńcową, który wreszcie po wielu wizytach rzucił palenie, co nie stałoby się długiej nad nim „pracy”.

Zdaniem dr. Gorolla powinno się zmienić formułę badań okresowych, zamiast z nich rezygnować. Ich rolą powinno być opracowanie z pacjentem i wdrażanie długoterminowego planu dobrego zdrowia. Wizyty nie muszą być coroczne,  ogólne porady prozdrowotne mogą być udzielane przez innych profesjonalistów medycznych lub online, pozwalając lekarzom skupić się na najważniejszych dla pacjenta zagadnieniach.

Badania okresowe polegające na „odhaczeniu” kolejnych kratek w formularzu wydają się odchodzić w zapomnienie.

Opracowano na podstawie: JAMA, 19 czerwca 2019

Marcin Kargul

Dodaj komentarz