Badania przesiewowe w kierunku raka – różne punkty widzenia

Myung S. Kim i wsp. Cancer screening: A modest proposal for prevention. Clev Clin J  Med. 2019 March;86(3):157-160 (dostępny pełen tekst)

Konsekwencją prowadzonych na szeroką skalę programów przesiewowych w kierunku raka są częste wyniki fałszywie dodatnie, nadrozopoznawanie (overdiagnosis) prowadzące do niepotrzebnego  leczenia (overtreatment), a także powodujące  niepokój i stres u pacjentów.

Mając na uwadze te zagrożenia w rekomendacjach  US Preventive Services Task Force (USPSTF) w ostatnich latach dokonano zmian:

– mammografia u kobiet z przeciętnym ryzykiem zamiast corocznie od 40 roku życia zalecana jest co dwa lata a od wieku 50 lat

– skryning w kierunku raka prostaty nie jest więcej zalecany u mężczyzn w wieku ⩾70 lat, w wieku 55-69 lat jest to decyzja indywidualna

Nowe programy przesiewowe koncentrują się na grupach wysokiego ryzyka raczej niż na populacji ogólnej. Przykładowo, badania w kierunku raka płuc niskodawkową TK  są zalecane osobom w wieku 55-80 lat z wywiadem  co najmniej 30 paczko-lat palenia,  aktualnym palaczom lub przy rzuceniu palenia w ostatnich 15 latach.

Przeciwnicy takiego podejścia argumentują, że celem badań przesiewowych jest redukcja zgonów nowotworowych niezależnie od ewentualnych szkód. W praktyce skryningowi podlega w USA wiele osób poza rekomendacjami USPSTF.

Autorzy artykułu w Cleveland Clinic Journal of Medicine polemizują z takim poglądem, przedstawiając swoje argumenty i szczegółowe wyliczenia. Argumentują m.in., że skoro wyłącznym celem ma być zmniejszenie śmiertelności z powodu raka, rozwiązaniem mogłyby być powszechne zabiegi mastektomii, prostatektomii i kolektomii, czego oczywiście nie popierają.

W ich opinii przyszłe wytyczne  zmierzać będą w kierunku rzadszych badań przesiewowych i koncentrowania wysiłków na grupach największego ryzyka, u których korzyści są największe. Decyzja o skryningu będzie miała charakter indywidualny i podejmowania będzie wspólnie z pacjentem w oparciu o jego przekonania i wartości.

Opracowano na podstawie: Cleveland Clinic Journal of Medicine, marzec 2019

Marcin Kargul