Czy statyny wykazują istotne działania nie-kardiologiczne?

Yazhou He i wsp. Statins and Multiple Noncardiovascular Outcomes: Umbrella Review of Meta-analyses of Observational Studies and Randomized Controlled Trials. Ann Intern Med. 2018. online

Statyny stosowane są bardzo szeroko w pierwotnej i wtórnej prewencji sercowo-naczyniowej. Istnieją też doniesienia o możliwym korzystnym wpływie statyn na nie-kardiologiczne punkty końcowe.

W Annals of Internal Medicine ukazała się praca o o charakterze przeglądu parasolowego (umbrella review) – czyli przeglądu meta-analiz poświęconych temu zagadnieniu.Do oceny włączono 112 meta-analiz badań obserwacyjnych i 144 meta-analizy badań randomizowanych. Oceniano związek stosowania statyn z 278 unikalnymi punktami końcowymi.

W badaniach obserwacyjnych w odniesieniu do żadnego punktu końcowego  nie wykazano „przekonujących” dowodów na korzystny wpływ  statyn, w dwóch (śmiertelność z powodów nowotworów i zaostrzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli) dowody oceniono jako „wysoce sugerujące”, w pozostałych zależności były „sugerujące” lub „słabe”.

W badaniach randomizowanych stwierdzono „przekonujące” dowody na zmniejszenie śmiertelności w przewlekłej chorobie nerek (co jest już znane i zawarte w rekomendacjach). Wpływ ten jednak nie wynikał z poprawy funkcji nerek a z kardioprotekcji.

W odniesieniu do bezpieczeństwa stosowania, w badaniach obserwacyjnych stwierdzono „sugerujący” związek statyn z miopatią i cukrzycą W badaniach randomizowanych nie stwierdzono statystyczne istotnego związku z miopatią, mialgią i rabdomiolizą. Autorzy podkreślają, że chociaż na objawy mięśniowe skarży się 10-25% pacjentów w codziennej praktyce, w pracy nie potwierdzono silnych dowodów przyczynowych na taki związek.

Komentujący pracę podkreślają, że:

– przedstawiony przegląd parasolowy ma całościowy, wyczerpujący charakter

– statyny to klasa leków bardzo dokładnie przebadana i nie wykazano przekonujących sygnałów zagrożeń zdrowotnych przy ich przyjmowaniu. Jest to ważne ponieważ w dalszym ciągu są pacjenci ze wskazaniami nie stosujący leku z powodów obaw o działania niepożądane

– omawiana analiza powinna rozproszyć obawy o występowanie wcześniej nie udokumentowanych działań niepożądanych (np. uszkodzenie wątroby, nerek, nowotwory)

W konkluzji autorzy piszą, że

Brak przekonujących dowodów na związek między statynami a nie-kardiologicznymi punktami końcowymi jest wsparciem dla pozostawienia aktualnych wytycznych bez zmian.

Opracowano na podstawie: Annals Of Internal Medicine, 9 października 2018
Marcin Kargul