Dziedziczenie/wrodzone predyspozycje do nadciśnienia – zupełnie nowe spojrzenie

Francine Z. Marques. Missing Heritability of Hypertension and Our Microbiome. Have We Been Searching in the Wrong Place? Circulation. 2018;138:1381–1383 (dostępny pełen tekst)

Nadciśnienie tętnicze jest uwarunkowane genetycznie w stopniu średnim. Najnowsze badania asocjacyjne w skali genomu (GWAS – genome-wide association study)  w kohorcie UK Biobank zidentyfikowały ponad 100  polimorfizmów pojedynczego nukleotydu związanych z nadciśnieniem, ale udział żadnego z nich nie przekraczał 1 mm Hg. Łącznie ta zmienność  genetyczna odpowiadała za 9,3 mm Hg międzyosobniczej zmienności wartości ciśnienia skurczowego. Czy zatem jest jakiś inny element związany z dziedziczną /wrodzoną predyspozycją do nadciśnienia?

Tym elementem może być  mikrobiom jelitowy, którego związek z nadciśnieniem wykazano w modelach eksperymentalnych i obserwacjach u ludzi.  Patomechanizm może opierać się na wpływie mikrobiomu  na  nerki, serce, układ współczulny oraz układ immunologiczny.

Niektórzy uważają że pierwsza kolonizacja ma miejsce już w okresie płodowym ale zdaniem większości zaczyna się to podczas naturalnego porodu mikroorganizmami z dróg rodnych, a następnie z mleka, skóry matki, ojca i z innych źródeł.

Wykształcony mikrobiom jest  w dużym stopniu stabilny przez lata, tym niemniej na razie niewiele wiemy o znaczeniu wczesnej kolonizacji na zdrowie w wieku późniejszym. Co ciekawe, mikrobiom u bliźniąt jednojajowych jest bardziej podobny niż u  dwujajowych, uważa się, że niektóre jego składniki mogą być dziedziczne.

Zdaniem autorki artykułu w Circulation musimy zweryfikować nasze opinie o dziedziczności nadciśnienia. Geny prawdopodobnie odgrywają mniejszą niż się wydawało rolę,   większą z kolei czynniki epigenetyczne oraz związane z mikrobiomem.

Mikrobiom, w głównej mierze przekazywany przez rodziców (a w części nawet dziedziczony) i ukształtowany w dzieciństwie, może wywierać długotrwały efekt predysponujący do nadciśnienia.  Za taką tezą świadczyć może silniejszy wpływ nadciśnienia u matki niż ojca na ryzyko rozwoju nadciśnienia u potomka.

Jesteśmy na początku drogi w poznawaniu opisanych zależności. W dotychczasowych dużych badaniach kohortowych nie pobierano próbek kału, tego typu analizy dopiero się rozpoczynają i być może doprowadzą do powstania terapii wpływających na mikrobiom jelitowy.

Opracowano na podstawie: Circulation, 2 października 2018

Marcin Kargul