Przyszłość medycyny – proces starzenia jako biologiczny cel prewencji i terapii

Nir Barzilai i wsp. Aging as a Biological Target for Prevention and Therapy. JAMA. 2018;320(13):1321-1322.

Starzenie się populacji stanowi jedno  z najistotniejszych wyzwań we współczesnym świecie. Jak piszą autorzy artykułu z cyklu Viewpoint w JAMA, badania eksperymentalne pokazują, że na  proces starzenia się można wpływać interwencjami genetycznymi, żywieniowymi i farmakologicznymi. Wydłużenie życia u myszy wiąże się także z zapobieganiem lub zahamowaniem rozwoju nowotworów, blaszek miażdżycowych czy zaburzeń poznawczych.

Efekty takie dają ograniczenia kaloryczne a także interwencje genetyczne, np. wyłączenie genu rps6kb1 u samic  i wzmożenie ekspresji genu Sirt6 u samców myszy. Interwencje farmakologiczne badane są w ramach projektu National Institute on Aging–funded Interventions Testing Program (ITP).

Spośród 26 testowanych substancji  6 przedłużyło życie myszy co najmniej jednej płci (kwas nodwuhydrogwajaretowy , aspiryna, akarboza, rapamycyna, 17 alfa estradiol, Protandim). Największy efekt zaobserwowano przy połączeniu rapamycyny i metforminy.  Nawet u myszy w wieku odpowiadającym ludzkim  70 latom uzyskano wydłużenie przeżycia o „20 lat” w porównaniu do grupy kontrolnej.

Niektóre z tych substancji  wykazują też obiecujące efekty u ludzi. W badaniach klinicznych z metforminą wykazano zmniejszenie ryzyka cukrzycy (o nawet  30%),  chorób sercowo-naczyniowych i zaburzeń poznawczych. W badaniach obserwacyjnych stosowanie  metforminy wykazywało związek z rzadszym rozwojem  niektórych nowotworów i  mniejszą śmiertelnością ogólną. Rapamycyna poprawia odpowiedź na szczepienia w podeszłym wieku, co sugeruje korzystny wpływ na układ immunologiczny.

Jedna z przeszkód w prowadzeniu klinicznych  badań nad hamowaniem starzenia u ludzi są kwestie regulacyjne  (dotyczące np. przepisów FDA) – brak takiego oficjalnego wskazania/rozpoznania klinicznego. Jednocześnie popularne są najróżniejsze terapie „anti-aging”   o niepotwierdzonych klinicznie skuteczności i bezpieczeństwie.  Są one nieuregulowane i nienadzorowane i mogą stanowić zagrożenie zdrowotne. Autorzy apelują o zmianę tego stanu rzeczy.

Opracowano na podstawie: JAMA, 17 września 2018

Marcin Kargul