Mobilne technologie, media społecznościowe a ryzyko objawów ADHD u nastolatków

Jenny Radesky. Digital Media and Symptoms of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Adolescents.  JAMA. 2018;320(3):237-239.

W JAMA opublikowano pracę, która wykazała że częstsze korzystanie z mediów elektronicznych wiązało się z większym ryzykiem wystąpienia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD, attention-deficit hyperactivity disorder). Analizie poddano  2587  15-16 latków z Kalifornii, wyjściowo bez ADHD, obserwowanych przez 2 lata.

W komentarzu Jenny Radesky (University of Michigan) podkreśla, że badanie wpływu mobilnych/interaktywnych technologii na zdrowie jest trudne. Od projektu badania do publikacji wyników mijają zwykle lata, podczas gdy niektóre bardzo popularne aplikacje zdobyły ponad 50 mln użytkowników w 35 dni (Angry Birds) lub nawet 19 dni (Pokemon Go).

Wcześniejsze badania  i ich meta-analiza z 2014 r. dotyczyły oglądania telewizji oraz gier wideo i wykazały pewien ich wpływ na zaburzenia uwagi i impulsywność. Wiązano to z ekspozycją na sceny przemocy i szybkie tempo akcji, a także z przeznaczaniem czasu na te czynności kosztem zajęć korzystnych dla koncentracji uwagi i funkcji poznawczych.

Jednakże, telewizja czy gry wideo mają bardziej charakter sporadyczny, wymagają dostępu do urządzeń. Tymczasem w 2018 r. 95% nastolatków w USA posiada smartfony (wzrost o 22 punkty procentowe od 2014/2015 r.) a 45%  podaje że są online „prawie cały czas”.

Jako dodatkowe przyczyny  niekorzystnego wpływu tych technologii można wymienić: częste i szybkie zmiany obiektu koncentracji, wielozadaniowość, zaburzenia kontroli impulsów, oczekiwanie natychmiastowej nagrody. Znaczenie mogą mieć także szykanowanie (bullying), presja rówieśników,  nierealistyczne wizerunki innych. Inne  potencjalne mechanizmy to niedostateczna ilość snu i wysiłku fizycznego.

Wyniki nowego badania są zgodne z zaleceniami American Academy of Pediatrics z 2016 r. Priorytetem powinny być sen, wysiłek fizyczny, nauka domowa bez bodźców rozpraszających, pozytywne bezpośrednie interakcje z rodziną i przyjaciółmi. Rodzice powinni rozmawiać z dziećmi na temat odpowiedzialnego używania mediów i obywatelstwa cyfrowego (digital citizenship).

Opracowano na podstawie: JAMA, 17 lipca 2018

Marcin Kargul