Przyszłość medycyny wg. pisma Nature – czy będzie można wyleczyć choroby autoimmunologiczne?

Katherine Bourzac. Teaching tolerance. Researchers are seeking to tame the immune system with the aim of alleviating, or even preventing, autoimmune disease. Nature Outlook 2018;555:S8 (dostępny pełen tekst)

Choroby autoimmunologiczne charakteryzują się reakcjami odpornościowymi organizmu skierowanymi przeciw własnym tkankom, powodującymi przedłużone stany zapalne i zniszczenia tkanek. Choroby te mogą by uogólnione lub dotyczyć poszczególnych narządów, ich rozpowszechnienie rośnie, zwłaszcza w krajach rozwiniętych – jako przyczyny wymienia się m.in. niezdrową dietę, zanieczyszczenia, narażenie na promieniowanie słoneczne, stres.

Terapia chorób autoimmunologicznych ogranicza się do leczenia objawowego oraz leków działających systemowo na układ immunologiczny (głównie sterydów).  Perspektywy leczenia bardziej przyczynowego czy wręcz prewencji omawia artykuł z cyklu „Przyszłość medycyny” w  Nature.

Kluczową rolę w chorobach autoimmunologicznych pełnią limfocyty T regulatorowe (T reg) odpowiedzialne za tłumienie zbyt nasilonej lub autoreaktywnej odpowiedzi immunologicznej. Prace badawcze prowadzone są w kierunku stymulowania organizmu do produkcji odpowiednich T reg poprzez podawanie tych samych antygenów, przeciwko którym wytwarzana jest reakcja autoimmunologiczna.

W marcu 2018 r. opublikowano wyniki badań I i II fazy nad ATX-MS-1467 – eksperymentalnym lekiem będącym mieszanką protein otoczki mielinowej. U chorych z nawracającym stwardnieniem rozsianym stwierdzono dobrą tolerancję leczenia i zmniejszenie obszarów  stanu zapalnego w mózgu w badaniu MR.

Z kolei w 2017 r. ukazały się wyniki badania nad immunoterapią w cukrzycy typu 1. Pacjentom ze świeżo wykrytą cukrzycą  podawano antygen oparty na proinsulinie. Leczenie było dobrze tolerowane a w grupie aktywnie leczonej w 12 miesięcznej obserwacji nie stwierdzono wzrostu zapotrzebowania na insulinę w odróżnieniu od grupy placebo.

Rozwijają się także złożone metody inżynierii biologicznej  – immunoterapia adoptywna limfocytami CAR-T.  W tej metodzie limfocyty T pobierane są z  krwi pacjenta  a następnie  modyfikowane genetycznie.  Dodawany jest do nich nowy gen zawierający określone białko – chimeryczny receptor antygenowy (CAR, chimeric antigen receptor). Po zmodyfikowaniu limfocytów T są one wprowadzane z powrotem do krwiobiegu pacjenta.

Metoda ta ma już zastosowanie w leczeniu nowotworów – zmodyfikowane limfocyty mają za zadanie niszczenie komórek nowotworowych. W przypadku chorób autoimmunologicznych zmodyfikowane T reg miałyby za zadanie wygaszanie immunologicznej.

Opisane prace badawcze dają nadzieje na znaczący postęp w leczeniu chorób autoimmunologicznych.

Opracowano na podstawie: Nature Outlook

Marcin Kargul