Suplementacja kwasów omega-3 w prewencji sercowo-naczyniowej: dzisiejszy stan wiedzy i perspektywy

Jennifer Abbasi. Another Nail in the Coffin for Fish Oil Supplements. JAMA 2018. Published online (dostępny pełen tekst)

Suplementy kwasów omega-3 przyjmuje 8% dorosłych Amerykanów. W 2017 r. ukazało się stanowisko naukowe American Heart Association (AHA) dotyczące ich stosowania. Po analizie dostępnego piśmiennictwa stwierdzono, że suplementy należy rozważyć u pacjentów z niedawnym zdarzeniem wieńcowym, a także  z niewydolnością serca z obniżoną frakcją wyrzutu. Argumentami był umiarkowany potencjalny wpływ na wskaźniki śmiertelności (redukcja o 9-10%) przy niewielkim ryzyku stosowania. Jednocześnie uznano, że nie ma dowodów na korzyści suplementów omega-3 w prewencji pierwotnej u pacjentów zwiększonego ryzyka sercowo-naczyniowego.

W styczniu 2018 r. w JAMA Cardiology opublikowano wyniki meta-analizy (Omega-3 Treatment Trialists’ Collaboration), które mogą podważać te zalecenia. Objęto nią prawie 78 000 pacjentów z chorobą wieńcową (66%), udarem (28%) lub cukrzycą (37%).   W średnio 4,4 letniej obserwacji nie stwierdzono wpływu suplementów omega-3 vs placebo na żadne z analizowanych punktów końcowych.

Należy pamiętać, że badania wskazujące na korzystne efekty suplementów omega-3 toczyły się ponad dekadę temu. Od tego czasu postępowanie farmakologiczne i interwencyjne stało się znacznie bardziej intensywne, co utrudnia wykazanie dodatkowych korzyści. Ponadto poprawiła się dieta, zwiększyła konsumpcja ryb.

Prof. David Siscovick (New York Academy of Medicine), który przewodniczył panelowi AHA,  podtrzymuje jednak stanowisko z 2017 r. Zwraca uwagę na różnice metodologiczne pomiędzy przeglądem AHA a późniejszą meta-analizą.

Nowych danych dostarczą  toczące  się obecnie 4 duże badania z udziałem ponad 60 000 pacjentów:

– Badanie VITAL (VitaminD and Omega-3 Trial) ocenia  kwasy omega-3 i witaminę D w zdrowej populacji pod kątem prewencji chorób sercowo-naczyniowych i nowotworowych

– Badanie ASCEND (A Study of Cardiovascular Events in Diabetes) ocenia kwasy omega-3 w cukrzycy

– Badania REDUCE-IT  i STRENGTH oceniają bardzo duże dawki kwasów omega-3 (ok. 4 g/dobę) u pacjentów z trójglicerydemią stosujących statyny

Zdaniem Roberta Clarke’a (University of Oxford), głównego badacza Omega-3 Treatment Trialists’ Collaboration, do czasu uzyskania nowych danych należy koncentrować się na kontroli ciśnienia i lipidów oraz zdrowym stylu życia  z dietą obejmującą 2-3 porcje ryb tygodniowo. Mimo wzrostu spożycia ryb i innych owoców morza, stanowią one tylko 5% białek  diecie, znacznie mniej niż rekomendowane przez Dietary Guidelines for Americans 20%.

Opracowano na podstawie: JAMA, 18 kwietnia 2018

Marcin Kargul