Mleko i produkty mleczne w diecie – współczesny stan wiedzy

Ronan Lordan i wsp. Dairy Fats and Cardiovascular Disease: Do We Really Need to Be Concerned? Foods 2018, 7 (3), 29 (dostępny pełen tekst)

Dieta i styl życia są kluczowymi modyfikowalnymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego i z tego względu przedmiotem wielu badań. Mleko i produkty mleczne są wartościowym źródłem  makro i mikroelementów pokarmowych, są powszechnym elementem diety dla 6 miliardów ludzi, zwłaszcza w krajach rozwijających się. Zalecenia żywieniowe  dotyczące tych kwestii ewoluują.

Wcześniejsze obserwacje podkreślały, że nasycone kwasy tłuszczowe zawarte w mleku i produktach mlecznych podnoszą stężenie LDL i mogą zwiększać  ryzyko sercowo-naczyniowe. Ostatnio podkreśla się jednak, że związek ten jest bardziej złożony, obejmuje także efekty innych składników, jak  kwasy nienasycone, fosfolipidy, proteiny, wapń, witaminy D i K. Są doniesienia o neutralnym a nawet pozytywnym wpływie mleka i jego pochodnych na zdrowie sercowo-naczyniowe, korzyściach w przypadku cukrzycy, otyłości i zespołu metabolicznego. W tym aspekcie znaczenie może mieć efekt przeciwzapalny, jak się wydaje silniej wyrażony w produktach pełnotłustych i sfermentowanych.

Wytyczne żywieniowe z lat 80-tych ubiegłego wieku „demonizowały” mleko i produkty mleczne z uwagi na kaloryczność i zawartość kwasów tłuszczowych nasyconych oraz cholesterolu.  Zalecały mleko odtłuszczone (o%) lub nisko-tłuszczowe (1%) w ograniczonych ilościach.

Obecne wytyczne są niespójne, z reguły rekomendują 2-4 porcji mleka i produktów mlecznych z preferencją produktów nisko-tłuszczowych. American Diabetes Association zalicza mleko i jogurty o obniżonej zawartości tłuszczu jako jeden z dziewięciu „Diabetes Superfoods”, z kolei zalecenia opracowane na Harvardzie ograniczają  spożycie do minimum.

Artykuł przeglądowy w piśmie „Foods” szczegółowo omawia te zagadnienia. Zdaniem autorów:

  • Wyniki kilku meta-analiz sugerują, że pomimo dużej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych mleko i produkty mleczne mają pozytywny lub neutralny wpływ na układ sercowo-naczyniowy
  • Spożywanie pełnotłustych produktów sprzyja dostarczaniu ważnych składników, przede wszystkim witamin D i K
  • Wraz z poszerzaniem stanu wiedzy negatywny wizerunek tłuszczu w mleku ulega osłabieniu
  • Umiarkowana konsumpcja pełnotłustego mleka i produktów mlecznych może być zalecana jako część zbilansowanej diety i stylu życia
  • Produkty sfermentowane wydają się preferowane dla optymalnego dostarczania składników odżywczych i potencjalnych korzyści zdrowotnych
  • Zamiast na stężeniu cholesterolu,  uwaga badaczy powinna skupiać się na korzystnym wpływie mleka i produktów mlecznych na biomarkery zapalenia

Opracowano na podstawie: Foods, marzc 2018

Marcin Kargul