Dobra wydolność fizyczna czy prawidłowa waga – co jest ważniejsze?

Ann Blair Kennedy i wsp. Fitness or Fatness. Which Is More Important? JAMA. 2018;319(3):231-232

Tytułowemu zagadnieniu poświęcony jest artykuł z serii „Viewpoint” w JAMA.

Istnieją niejednoznaczne dane naukowe, niektóre wręcz podważają znaczenie nadwagi i otyłości  (fatness) jako niezależnego czynnika ryzyka sercowo-naczyniowego, przy odpowiedniej wydolności fizycznej (fitness).  Kontrowersje wzbudza także istnienie metabolicznie neutralnej (zdrowej) nadwagi/otyłości (metabolically healthy overweight/obesity, MHO) a także tzw. „paradoks otyłości” u osób z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową (lepsze rokowanie przy wyższym BMI).

Metaanaliza z 2014 r. oceniała relatywny wpływ  fatness i fitness na umieralność ogólną. Analizą objęto 10 badań (n=92 986). Stwierdzono, że niska wydolność fizyczna zwiększała ryzyko zgonu niezależnie od BMI. Współczynniki ryzyka w porównaniu do wysokiej wydolności fizycznej wyniosły:

HR 2,42 dla BMJ <25 kg/m 2

HR 2,14 dla BMI 25 – <30 kg/m 2

HR 2,46 dla BMI ≥30 kg/m 2

Z kolei u osób z wysoką wydolnością fizyczną nadwaga i otyłość nie zwiększały znacząco ryzyka zgonu (HR odpowiednio 1,13 i 1,21).

Odmienne wnioski płyną z niedawnego badania kohortowego, w którym w analizie wieloczynnikowej  większy przyrost wagi w okresie od młodości (18-21 lat) do wieku średniego (55 lat) wiązał się z wyższym ryzykiem cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych, niektórych nowotworów i zgonu w dalszych latach obserwacji.

Z kolei w badaniu The Aerobics Center Longitudinal Study przyrost wagi u mężczyzn w wyjściowo wieku 44 lat nie zwiększał w sposób niezależny ryzyka zgonu a poprawa wydolności fizycznej  zmniejszała to ryzyko o 19%.

Autorzy formułują  wnioski praktyczne. We  współczesnym świecie starzeniu się towarzyszy często stopniowy wzrost wagi i niższa aktywność fizyczna. Utrzymanie odpowiedniej wydolności krążeniowo-oddechowej w tej grupie wydaje się istotniejsze niż zapobieganie otyłości. Wytyczne zalecają co najmniej 150 min umiarkowanej lub 75 min intensywnej aktywności fizycznej tygodniowo.

Opracowano na podstawie: JAMA, 16 stycznia 2017

Marcin Kargul