Zapobieganie cukrzycy typu 2 poprzez zmiany stylu życia lub farmakoterapię – jak długotrwały jest efekt?

J. Sonya Haw i wsp. Long-term Sustainability of Diabetes Prevention Approaches A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Clinical Trials. JAMA Intern Med online

Jak się szacuje, w 2040 r. liczba chorych na cukrzycę na świecie może sięgnąć 642 milionów. W tej sytuacji krytyczne znaczenie mają metody prewencji cukrzycy typu 2.

W JAMA Internal Medicine opublikowano wyniki meta-analizy badań poświęconych temu zagadnieniu. Oceniano bezpośrednie i długoterminowe efekty postępowania niefarmakologicznego i farmakologicznego.

Do analizy włączono 19 badań oceniających zmiany stylu życia (lifestyle modification, LSM),  19 oceniających wpływ leków i 5 z interwencjami łączonymi, łącznie obejmujących ponad 49 tysięcy osób z wysokim ryzykiem cukrzycy (średni wiek 57,3 lat, 48% mężczyzn).

Pod koniec okresu interwencji  (zakres 0,5-6 lat) w grupie LSM ryzyko było niższe o 39% niż w grupie kontrolnej, dla interwencji farmakologicznej  redukcja ryzyka wyniosła średnio 36%.  Pozwala to na prewencję 4 przypadków cukrzycy na 100 pacjentolat (NNT, number needed to treat = 25)

Największe zmniejszenie ryzyka odnotowano dla leków  stosowanych w otyłości (orlistat, fentermina/topiramat – lek niezarejestrowany w Europie) – o 63%. Dla leków uwrażliwiających na insulinę (metformina, glitazony) redukcja wyniosła 53%, w pojedynczych badaniach dla bezafibratu 32% i insuliny glargine 21%. Wyniki dla akarbozy oraz inhibitorów ukladu renina-angiotensyna-aldosteron były niejednoznaczne. Leki zwiększające wydzielanie insuliny nie miały wpływu na ryzyko cukrzycy. Badania nad analogami GLP-1 obecnie się toczą.

W obserwacji po zakończeniu czynnej interwencji, dla LSM po średnio 7,2 latach utrzymywało się istotne zmniejszenie ryzyka o 28%, dla farmakoterapii po średnio 17 tygodniach redukcja zanikła.

A zatem zarówno zmiana stylu życia jak i leki o działaniu uwrażliwiającym na insulinę są w zbliżonym stopniu skuteczne w prewencji cukrzycy.  Działanie leków jest krótkoterminowe. Zmiany trybu życia wywierają efekt długotrwały, ale zmniejszający się w czasie, dlatego takie strategie muszą być podtrzymywane.

Opracowano na podstawie: JAMA Interna Medicine, 6 listopada 2017

Marcin Kargul