Czynniki przyczynowe demencji z perspektywy populacyjnej. Implikacje dla prewencji

Redakcja The Lancet. Preparing for later life today. Lancet 2017;390:429 (dostępny pełen tekst)

W piśmie Lancet ukazał się artykuł redakcyjny  poświęcony demencji, odnoszący się do niedawno opublikowanego obszernego raportu „Dementia prevention, intervention, and care”.

Demencja jest jednym z największych wyzwań dla medycyny w 21 wieku, obecnie choruje 47 milionów osób na świecie. Nie ma leczenia przyczynowego ale są terapie modyfikujące przebieg choroby.

Inhibitory cholinoesterazy są zalecane we wszystkich stadiach choroby Alzheimera i w otępieniu z ciałami Lewy-ego, memantyna jest zalecana w ciężkich przypadkach.  Inhibitory cholinoesterazy nie są  skuteczne w łagodnym upośledzeniu czynności poznawczych.

W raporcie podkreśla się znaczenie czynników ryzyka na  różnych etapach życia. Oceniono je posługując się wskaźnikiem ryzyka przypisanego  dla populacji (population-attributable fraction, PAF) – odzwierciedlającego  część obciążeń zdrowotnych populacji, której można by uniknąć przy eliminacji danego czynnika.

Wskaźnik PAF dla głównego czynnika genetycznego,  allelu APOE ε*4, wynosi 7%. Tymczasem eliminacja czynników modyfikowalnych mogłaby potencjalnie mieć znacznie większy efekt w wymiarze populacyjnym.

W wieku do 18 lat znaczenie ma niski poziom edukacji (PAF=8%). W wieku 45-65 lat najważniejsze są nadciśnienie (2%), otyłość (0,8%) i utrata słuchu (9,1%, mechanizm nie jest jeszcze znany).

W wieku > 65 lat dla populacji największe znaczenie mają palenie (5,5%), depresja (4%), nieaktywność fizyczna (2,6%), izolacja społeczna (2,3%) i cukrzyca (1,2%).

A zatem eliminacja czynników modyfikowalnych pozwoliłaby na uniknięcie 35% przypadków demencji. Zdaniem redakcji the Lancet otępienie nie jest chorobą wieku podeszłego, ale klinicznie niemą chorobą wieku średniego.

Wskaźniki zapadalności na demencję ulegają zmniejszeniu, ponieważ ludzie prowadzą coraz zdrowszy tryb życia. Jednakże z powodu starzenia się populacji, łączna liczba chorych potroi się do 2050 r.

Gdyby opóźnić średni wiek ujawnienia się otępienia o 5 lat, wskaźniki chorobowości zmniejszyłyby się o połowę. Można ten cel osiągnąć poprzez intensywne interwencje w wieku średnim.

Opracowane na podstawie: Lancet, 29 lipca 2017

Marcin Kargul