Leczenie zaburzeń lękowych w opiece podstawowej

Murray B. Stein i wsp. Treating Anxiety in 2017. Optimizing Care to Improve Outcomes.  JAMA. Published online (dostępny pełen tekst)

Artykuł z cyklu Viewpoint w JAMA poświęcony jest leczeniu zaburzeń lękowych w opiece podstawowej w USA.

Szacuje się, że rozpowszechnienie zaburzeń lękowych w okresie 12 miesięcznym w populacji ogólnej wynosi ok. 10%. Najczęściej są to: zespół lęku uogólnionego, zespól lęku napadowego,  fobia społeczna, zespół stresu pourazowego.

Zdaniem autorów leczenie należy rozpocząć od interwencji bezpiecznych i tanich – zalecenia aktywności fizycznej, programów redukcji stresu, edukacji na podstawie wiarygodnych stron internetowych.  Wielu pacjentów  odniesie pewne korzyści, ale większość wymagać będzie także innych interwencji.

W kolejnym kroku zaleca się farmakoterapię lub terapię kognitywną, każda osobno przynosi istotne korzyści u ponad połowy pacjentów.

Podstawą leczenia farmakologicznego są leki przeciwdepresyjne z grup SSRI i SNRI. Należy rozpocząć od najmniejszej dawki i ewentualnie zwiększać ją co 2-4 tygodnie. Najwyższa zarejestrowana i tolerowana dawka powinna być stosowana co najmniej 2 tygodnie, zanim uzna się leczenie za nieskuteczne. W takiej sytuacji należy spróbować zmiany leku, skierować  na terapię kognitywną lub skierować pacjenta do psychiatry.

Wielu pacjentów przerywa leczenie przy wystąpieniu działań niepożądanych (najczęściej nudności, pobudzenie lub senność, zaburzenia seksualne, wzrost ciśnienia przy wenlafaksynie).  Dla efektu terapeutycznego wskazane są odpowiednie zaangażowanie i cierpliwość pacjentów.

Jeżeli lek przeciwdepresyjny jest skuteczny, leczenie powinno być kontynuowane przez co najmniej 9-12 miesięcy.

Jeśli leki przeciwdepresyjne i terapia kognitywna nie są skuteczne, może być rozważone zastosowanie benzodiazepin. Dla leków tych można znaleźć analogię z opioidami w leczeniu bólu nienowotworowego – krótkoterminowo są bardzo skuteczne, przez niektórych pacjentów mogą być nadużywane i chociaż generalnie nie zaleca się ich długoterminowo, to niekiedy jest taka konieczność. W przypadku zaburzeń lękowych opornych na leczenie zaleca się długodziałające benzodiazepiny (jak klonazepam) dawkowane według ustalonego schematu, nie doraźnie.

Benzodiazepin należy unikać u pacjentów z wywiadem uzależnień, alternatywą mogą być gabapentyna i pregabalina.

W odniesieniu do  innych metod postępowania, zdaniem autorów pewne korzyści przynoszą interwencje takie jak joga, medytacja, masaże.  Nie ma wystarczających danych na temat skuteczności i bezpieczeństwa MDMA (ekstazy), ketaminy czy kannabinoidów.

Od 2007 r. nie zarejestrowano nowych leków do zastosowania w zespołach lękowych, są takie w fazie badań. Już dzisiaj jednak istnieją narzędzia, które umiejętnie używane mogą poprawić życie osób z zespołami lękowymi.

Opracowano na podstawie: JAMA, 5 lipca 2017

Marcin Kargul

 

 

 

 

Dodaj komentarz