NLPZ a ryzyko zawału: największa meta-analiza w warunkach codziennej praktyki. Jakie są implikacje praktyczne?

Michèle Bally i wsp. Risk of acute myocardial infarction with NSAIDs in real world use:  bayesian meta-analysis of individual patient data.  BMJ 2017;357:j1909 (dostępny pełen tekst)

Dotychczasowe badania wykazały, że niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – zarówno klasyczne jak i selektywne inhibitory COX-2  (koksyby) –  mogą zwiększać ryzyko zawału serca. Mniej wiadomo  po jakim czasie rośnie ryzyko, jakie znaczenia ma dawka i czas stosowania oraz jakie jest ryzyko dla poszczególnych leków.

W BMJ opublikowano pracę będącą meta-analizą obserwacyjnych badań w warunkach codziennej praktyki, na podstawie elektronicznych baz danych z  Kanady, Finlandii i UK (446 763 osób, wśród których u 61 460 wystąpił zawał serca).

Stwierdzono, że już krótkotrwałe (1-7 dni) stosowane tych leków zwiększa względne ryzyko zawału o 20-50%. Ryzyko było podobne dla klasycznych  NLPZ (w tym naproksenu)  oraz celekoksybu i większe dla rocekoksybu (wycofany w 2004 r. – przyp. red.).

Ryzyko rosło z dawką leku (diklofenak >100 mg, ibuprofen >1200 mg, naproksen >750 mg,  celekoksyb >200 mg/dobę ) i długością stosowania w ciągu pierwszego miesiąca, po tym czasie nie obserwowano dalszego wzrostu ryzyka.

Zdaniem autorów, lekarze powinni uważnie rozważać korzyści i ryzyko NLPZ, zwłaszcza w dużych dawkach.

Wyniki skomentowali eksperci. Podkreślili m.in. że:

Dr Mike Knapton (British Heart Foundation)

  • Ryzyko rosło natychmiast po rozpoczęciu leczenia
  • Gdy to możliwe, należy rozważyć leczenia alternatywne – paracetamol, fizjoterapia, ćwiczenia fizyczne
  • Pacjenci, zwłaszcza wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego, samodzielnie zaopatrujący się w NLPZ, muszą być świadomi zagrożeń
  • Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z chorobami reumatycznymi, które same w sobie zwiększają ryzyko sercowo-naczyniowe

Dr Amitava Banerjee (University College London)

  • Jest to największe do tej pory badanie, ale ma ograniczenia wynikające z  obserwacyjnego charakteru – nie pozwala na stwierdzenie związku przyczynowego.  Ponadto opierano się na receptach a nie rzeczywistym stosowaniu leków

Prof. Stephen Evans (London School of Hygiene & Tropical Medicine)

  • Badanie nie podaje ryzyka bezwzględnego, które wydaje się relatywnie niewielkie i dla większości osób bez podwyższonego ryzyka sercowo-naczyniowego praktyczne implikacje badania nie są znaczące
  • Wszystkie skuteczne leki mają działania niepożądane, nie ma powodu aby wyniki badania wzbudzały niepokój u większości osób stosujących NLPZ

Prof. John Martin (University College London)

  • Istnieje potrzeba przeprowadzenia dużych  randomizowanych badań oceniających mechanizm zależności oraz  identyfikujących grupy szczególnie zagrożone

Prof. Jane Mitchell (Imperial College London)

  • Należy pamiętać, że niektóre NLPZ mogą działać prewencyjnie w stosunku do niektórych nowotworów

Prof. Kevin McConway (The Open University)

  • Ryzyko względne jest trudne do interpretacji. Jeśli wyjściowo ryzyko było bardzo niskie, względny wzrost ryzyka o np. 30% w dalszym ciągu skutkuje bardzo niskim zagrożeniem

 

Opracowano na podstawie: BMJ, 9 maja 2017

Marcin Kargul