Ćwiczenia fizyczne a fukcje poznawcze u osób w wieku powyżej 50 lat – metaanaliza badań

Joseph Michael Northey i wsp. Exercise interventions for cognitive function in adults older than 50: a systematic review with meta-analysis. Br J Sports Med 2017 online (dostępny pełen tekst)

Zdolności poznawcze  ulegają osłabieniu wraz ze starzeniem się. Wydaje się, że aktywność fizyczna może opóźniać ten proces i zmniejszać częstość demencji.

Istnieją hipotezy, że wysiłek fizyczny ma korzystny wpływ na neurogenezę, angiogenezę i plastyczność synaptyczną, zmniejsza nasilenie stanu zapalnego i uszkodzenie komórek pod wpływem stresu oksydacyjnego.

Dotychczasowe meatanalizy kliniczne przyniosły jednak niejednoznaczne wyniki.  Ich ograniczeniem są restrykcyjne kryteria włączenia, uwzględnianie tylko jednego rodzaju aktywności (np. wysiłek aerobowy) a także niedostateczne dane na temat czasu, intensywności i częstości wysiłku.

W piśmie British Journal of Sports Medicine ukazała się nowa praca poświęcona temu zagadnieniu. Przegląd systematyczny i metaanaliza objęły 39 badań z baz Medline (PubMed), EMBASE (Scopus), PsychINFO and CENTRAL (Cochrane). Włączono tylko randomizowane, kontrolowane badania nad nadzorowanymi programami ćwiczeń fizycznych trwające co najmniej 4 tygodnie u osób w wieku powyżej 50 lat.

Oceniano efekt ćwiczeń aerobowych, siłowych, mieszanych, a także tai chi i jogi, na czynności poznawcze ogółem  oraz na takie funkcje jak uwaga, funkcje wykonawcze, pamięć i pamięć robocza (working memory). Badane programy ćwiczeń podzielono na krótko- (4-12), średnio- (13-26) i długookresowe (>26 tygodni). Częstość ćwiczeń podzielono na  jako małą (≤2), średnią (3-4)  i dużą (5-7 razy w tygodniu).

Wykazano, że wysiłek fizyczny ma u osób w wieku powyżej 50 lat korzystny wpływ na funkcje poznawcze  niezależne od  ich wyjściowego stanu. Ćwiczenia aerobowe i siłowe miały podobny efekt a ich połączenie zwiększało korzyści.

Stwierdzono także korzystny efekt tai chi, chociaż liczba badań była niewielka. Tym niemniej, obserwacja ta jest istotna biorąc pod uwagę, że ten rodzaj aktywności bardziej  pasuje do osób z ograniczeniami funkcjonalnymi.

Analiza wykazała także, że korzyści przyniosły sesje ćwiczeń trwające 45-60 min – włączając rozgrzewkę i ćwiczenia uspokajające na zakończenie  (cool down), o intensywności umiarkowanej i dużej, o każdej ocenianej częstości i przy każdej długości programu.

Jak piszą autorzy:

Metaanaliza dostarcza klinicystom dowodów aby zalecać pacjentom  wysiłek zarówno aerobowy jaki i siłowy, o co najmniej umiarkowanej intensywności, przez tak wiele dni w tygodniu jak to możliwe.

Opracowano na podstawie: British Journal of Sports Medicine, 25 kwietnia 2017

Marcin Kargul