Rak jelita grubego i odbytnicy: rosnące zagrożenie dla osób młodszych. Czy należy zmienić rekomendacje badań przesiewowych?

Rebecca L. Siegel i wsp. Colorectal Cancer Incidence Patterns in the United States, 1974–2013. JNCI J Natl Cancer Inst (2017) 109(8): djw322 (dostępny pełen tekst)

Wskaźniki zapadalność na raka jelita grubego i odbytnicy w USA zmniejszają się od 1975 r. z powodu redukcji czynników ryzyka i wprowadzenia badań przesiewowych. Ostatnio pojawiły się jednak doniesienia o wzroście ryzyka u osób w wieku poniżej 50 lat.

Zagadnieniu temu poświęcona jest praca zamieszczona w Journal of the National Cancer Institute.

Analizowano dane  statystyczne z programu  Surveillance, Epidemiology, and End Results z lat 1974-2013, łącznie 490 305 przypadków raka.

Stwierdzono, że zapadalność na raka jelita grubego w grupie wiekowej 20-39 lat rosła o średnio ok. 1-2% rocznie a w grupie 40-54 lata o ok. 0,5-1% rocznie. Zapadalność na raka odbytnicy rosła nawet szybciej w tych grupach wiekowych – o średnio ok. 2% rocznie.

U osób w wieku 55 i więcej lat zapadalność na raka jelita grubego i odbytnicy miała tendencję spadkową.

Na skutek tych trendów w omawianym okresie  proporcja raków odbytnicy diagnozowanych u osób poniżej 55 lat zwiększyła się z 14,6% do 29,2%,  a zatem 3 spośród 10 nowo wykrytych raków odbytnicy dotyczy tej grupy wiekowej.

W porównaniu do osób urodzonych około roku 1950, urodzeni  około roku 1990 mają (dostosowane do wieku) dwukrotnie większe ryzyko raka jelita grubego (incidence rate ratio, IRR=2.40, 95% CI 1.11 do 5.19) i czterokrotnie czterokrotnie większe ryzyko raka odbytnicy (IRR=4.32, 95% CI 2.19 do 8.51).

Wśród przyczyn obserwowanych trendów może być epidemia otyłości i towarzyszące jej rozpowszechnienie niezdrowej diety i siedzącego trybu życia.

W ramach prewencji pierwotnej długoterminowym celem musi być poprawa zachowań prozdrowotnych  oraz dalsza identyfikacja czynników ryzyka. Szybko należy wdrożyć działania edukacyjne wobec klinicystów i całej społeczności na temat rosnącego ryzyka w młodszych grupach wiekowych.

Częstość wykonywania badania  przesiewowych, zalecanych przy przeciętnym ryzyku od 50 roku życia, wzrosła z w latach 2000-2013 z 38% do 59%. Dla podgrupy osób w wieku 50-54 lata te wskaźniki są niższe i tu należy zwrócić szczególną uwagę, podobnie jak na osoby poniżej 50 lat ze zwiększonym ryzykiem (wywiad rodzinny).

Zdaniem autorów należy rozważyć obniżenie wieku od którego powinny być rekomendowane powszechne badania przesiewowe, również dlatego, że korzyści z polipektomii uwidaczniają się w największym stopniu po ok. dekadzie.

Opracowano na podstawie: Journal of the National Cancer Institute, 28 lutego 2017

Marcin Kargul