Substytucja testosteronu w andropauzie nadzieją na „odmłodzenie”? Nowe dane z programu T Trials

David J. Handelsman. Testosterone and Male Aging: Faltering Hope for Rejuvenation. JAMA. 2017;317(7):699-701.

W USA oficjalnym wskazaniem do substytucji testosteronu jest hipogonadyzm związany z chorobowymi zaburzeniami czynności  jąder lub hormonów gonadotropowych. Tym niemniej, tylko  w latach 2000-2011 sprzedaż testosteronu (zwłaszcza w postaci żelu) wzrosła 10-krotnie.

Jest to wynikiem substytucji testosteronu poza wskazaniami, w stanach związanych z wiekiem, określanych jako „low T”, andropauza czy hipogonadyzm późny (late-onset hypogonadism).

W tej  sytuacji National Institutes of Health zainicjował program badawczy Testosterone Trials (T Trials) składający  się z 7 randomizowanych badań vs placebo, oceniających efekty substytucji w odniesieniu różnych aspektów starzenia u mężczyzn w 12 miesięcznej obserwacji (funkcje seksualne, sprawność fizyczna, witalność, funkcje poznawcze, anemia, zdrowie kości i układ sercowo-naczyniowy).

W pracy opublikowanej  w NEJM w 2016 r. żel zawierający testosteron w rocznej obserwacji poprawił funkcje seksualne tylko w początkowym okresie. Odnotowano także  pewnego stopnia poprawę nastroju, nie stwierdzono poprawy witalności i sprawności fizycznej. W komentarzu uznano, że wyniki nie uzasadniają włączania leczenia substytucyjnego.

W innych badaniach stwierdzono wzrost stężenia hemoglobiny w anemii oraz zwiększoną gęstość kości, ale zdaniem autorów również nie uzasadnia to wdrażania leczenia substytucyjnego.

W lutowym wydaniu JAMA opublikowano wyniki dwóch kolejnych prac.

W badaniu The Cognitive Function Trial stwierdzono, że testosteron nie poprawił znacząco funkcji poznawczych.

W badaniu układu sercowo-naczyniowego stwierdzono większy przyrost objętości blaszki miażdżycowej w grupie testosteronu w badaniu tomograficznym.

Zdaniem autora komentarza, Davida J. Handelsmana (University of Sydney), badania programu T Trials nie zmieniają negatywnego  bilansu korzyści do szkód z substytucji  testosteronu w hipogonadyzmie związanym z wiekiem. W przypadku niskiego poziomu testosteronu u pacjentów z otyłością i innymi zaburzeniami w starszym wieku powinny przede wszystkim być wdrażane zmiany behawioralne.

Lekarze decydujący się stosować testosteron „off-label” w świetle nowych wyników powinni  zwracać jeszcze większą uwagę na ostrzeżenia na temat ryzyka sercowo-naczyniowego, zawarte w charakterystykach produktów zgodnie  zaleceniami FDA z 2015 r.

W opinii autora także niektóre profesjonalne organizacje powinny zweryfikować wydane przez siebie wytyczne wspierające substytucję testosteronu i zacierające granicę pomiędzy patologicznym hipogonadyzmem a niskim stężeniem testosteronu związanym z wiekiem.

Wytwórcy preparatów testosteronu powinni przeprowadzić długookresowe badania skuteczności i bezpieczeństwa substytucji testosteronu w andropauzie.  W świetle wyników rocznej obserwacji w programie  T Trials, nadzieje  na „odmładzające” zastosowanie testosteronu są jak na razie zawiedzione  a perspektywy niewyraźne.

Opracowano na podstawie: JAMA, 21 lutego 2017

Marcin Kargul

 

Dodaj komentarz