Leczenie depresji w przebiegu otępienia – aktualny stan wiedzy

Andrew H. Ford, Osvaldo P. AlmeidaManagement of Depression in Patients with Dementia: Is Pharmacological Treatment Justified? Drugs & Aging 2017;34:89-95

Objawy otępienia występują u 6,5% populacji  w wieku powyżej 65 lat, najczęściej jest to choroba Alzeimera (50-75%), otępienie naczyniowe (20-30%) w dalszej kolejności otępienie czołowo-skroniowe (5-10%) i demencja z  ciałami Lewy’ego (5%).

W przeciągu 5 lat od rozpoznania u 75% pacjentów wystąpią objawy depresji, która nasila niepełnosprawność oraz wiąże się z przyspieszeniem pogorszenia czynności poznawczych i jakości życia.

Artykuł w piśmie  Drugs & Aging poświęcony jest farmakoterapii depresji w otępieniu.

Dane dotyczące skuteczności leków przeciwdepresyjnych są niejednoznaczne, co wynika częściowo z trudności z prowadzeniem badań w tej grupie chorych. W pragmatycznym badaniu Health Technology Assessment Study of the Use of Antidepressants for Depression in Dementia (HTA-SADD)   nie wykazano skuteczności setraliny i mirtazapiny w porównaniu z placebo.

Nie ma również dowodów na skuteczność  inhibitorów cholinesterazy i memantyny w zakresie objawów depresji. Podobnie dla leków przeciwpsychotycznych i stabilizujących nastrój  potencjalne działania niepożądane wydają się przeważać nad korzyściami.

Ból często występuje w otępieniu i może mieć wpływ na objawy depresji. Wstępne wyniki badań sugerują korzyści zindywidualizowanego leczenia przeciwbólowego – w badaniu stosowano paracetamol, morfinę, buprenorfinę przezskórnie lub pregabalinę.

Przy rozważaniu farmakoterapii depresji w demencji należy wziąć pod uwagę problem polipragmazji w tej grupie chorych, działania niepożądane,  ryzyko upadków. Decyzję komplikuje także częste stosowanie leków przeciwdepresyjnych u pacjentów, u których dopiero później staje się widoczne, że problemem leżącym u podłoża objawów jest otępienie.

Autorzy artykułu  proponują próbne leczenie przeciwdepresyjne u pacjentów z demencją, u których objawy są źródłem dużych problemów klinicznych  i spełniają kryteria dużej depresji. Powinno się stosować najmniejszą skuteczną dawkę i uważnie monitorować potencjalne działania niepożądane.

Opracowano na podstawie: Drugs & Aging, luty 2017

Marcin Kargul