Czynniki psychiczne w rozwoju nowotworów – nowe dane

G David Batty et al., BMJ 2017;356:j108 (dostępny pełen tekst).

Zależności pomiędzy zdrowiem psychicznym i somatycznym są znane od wieków. W ostatnich dekadach najwięcej uwagi poświęcano badaniom roli czynników psychicznych (stres, objawy lęku i depresji, określone typy osobowości) jako czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Czynniki psychiczne odgrywają także rolę w patogenezie nowotworów. Przewlekły stres  może wpływać na funkcje układu immunologicznego, przede wszystkim komórki NK (Natural Killer). Znaczenie mogą mieć zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i  wzrost stężenia kortyzolu w depresji. Ponadto przewlekły stres często kojarzy się z paleniem, nadmiernym spożyciem alkoholu, siedzącym trybem życia,  złą dietą i otyłością.

Dotychczasowe badania epidemiologiczne dotyczące tego zagadnienia są stosunkowo nieliczne, obejmowały niewielkie grupy i przyniosły sprzeczne wyniki.

W BMJ opublikowano analizę obejmującą 16 badań  w ramach Health Survey for England (HSE) oraz Scottish Health Survey (SHeS)  rozpoczętych w latach 1994-2008.

Do oceny włączono dane 163 363 osób w wieku co najmniej 16 lat, wyjściowo bez nowotworu w wywiadzie. Przy użyciu Kwestionariusza Ogólnego Stanu Zdrowia (GHQ-12) oceniano dystres psychologiczny (objawy lękowe i depresyjne).

W okresie średnio 9,5 lat obserwacji zmarło 16 267 osób, w tym z 4353 z powodów nowotworowych.

Po uwzględnieniu w analizie czynników takich jak wiek, płeć, wykształcenie, status społecznoekonomiczny, BMI, palenie, spożycie alkoholu, osoby z wyższym poziomem dystresu (GHB-12: 7-12) w porównaniu do osób z GHB-12: 0-6 miały wyższe ryzyko zgonu z powodu nowotworów (ryzyko względne HR 1,32, 95% CI 1,18-1,48).

Dla poszczególnych postaci nowotworów współczynniki ryzyka zgonu wynosiły: rak jelita grubego 1,84; rak prostaty 2,42; rak trzustki 2,76;  rak przełyku 2,59; białaczka 3,86.

Badanie jest uzupełnieniem rosnącej wiedzy na temat znaczenia czynników psychologicznych  w rozwoju chorób somatycznych, w tym  szczególnych postaci nowotworów. Ponieważ dane oparte są na badaniach obserwacyjnych, dalsze wysiłki badawcze są niezbędne dla wyjaśnienia przyczynowego charakteru wykazanych związków.

Opracowano na podstawie BMJ, 25 stycznia 2017

Marcin Kargul