Czy korzystanie ze serwisów społecznościowych sprzyja depresji? Meta-analiza badań

David A. Baker. The Relationship Between Online Social Networking and Depression: A Systematic Review of Quantitative Studies. Cyberpsychol Behav Soc Netw. 2016;19:638 (dostępny pełen tekst)

Serwisy społecznościowe mają 1,8 miliarda aktywnych użytkowników (w tym Facebook ponad miliard). Dyskutowany jest ich ewentualny wpływ na zdrowie psychiczne, ponieważ miałoby to duże znaczenie z perspektywy globalnego zdrowia publicznego.

Już w 2011 r. organizacja American Academy of Pediatrics zasugerowała istnienie depresji związanej z korzystaniem  Facebooka, choć spotkało się to z krytyką jako hipoteza niedostatecznie potwierdzona naukowo.

W piśmie Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking opublikowano meta-analizę badań poświęconych temu zagadnieniu autorów z Lancaster University (UK). Oceniano 30 prac spełniających kryteria włączenia.

Pięć badań wykazało związek korzystania z serwisów społecznościowych  z depresją. Z kolei w dwóch stwierdzono pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne.

W badaniach wskazujących na związek z depresją czynnikiem sprzyjającym obniżeniu nastroju i rozwojowi depresji było porównywanie się z wyidealizowanym wizerunkiem  innych,  zaprzątające myśli i prowadzące do rozpamiętywania (ruminacji).

Znaczenie miały częstość i sposób korzystania z serwisów. Depresji sprzyjały:

– obsesja na punkcie swojego wirtualnego wizerunku i jego odbioru przez innych

– uczucie zazdrości przy obserwowaniu profili innych osób

– duża aktywność, bardzo częste posty

– status przyjaciół dla byłych partnerów

– obserwowanie profili obcych osób

Ponadto, większe ryzyko depresji wiązało się z  płcią żeńską oraz neurotyczną osobowością.

Z drugiej strony stwierdzono, że dla osób chorujących na depresję serwisy społecznościowe mogą być korzystne jako źródło wsparcia społecznego.

Zdaniem autorów:

Koncepcja „facebookowej depresji” może być zbyt uproszczona i pomijać wiele czynników wpływających negatywnie i pozytywnie na tę zależność.

Pomimo ograniczeń analizy jej wyniki sugerują, że dla niektórych osób korzystanie z serwisów społecznościowych może być związane z narastaniem objawów depresyjnych, podczas gdy u innych może być korzystne.

Autorzy zwracają uwagę, że charakter i funkcjonalność serwisów zmieniają się a analiza nie dotyczy tych nowszych, jak Twitter czy Instagram. Podobne badania powinny być powtarzane co 5 lat.

Opracowano na podstawie: Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, listopad 2016

Marcin Kargul