Jakie są przyczyny zgonów pacjentów z migotaniem przedsionków leczonych doustnymi antykoagulantami?

Antonio Gómez-Outes i wsp. Causes of Death in Anticoagulated Patients With Atrial Fibrillation. JACC 2016;68:2508–21 (dostępny pełen tekst)

Migotanie przedsionków (atrial fibrillation,  AF) jest najczęstszą arytmią w krajach rozwiniętych. Wprowadzenie do leczenia antagonistów witaminy K, a następnie nowych doustnych antykoagulantów o działaniu bezpośrednim (direct oral anticoagulants, DOACs) znacząco zmniejszyło ryzyko udaru i zgonu, tym niemniej wskaźniki śmiertelności w AF  w dalszym ciągu  są wysokie. Zbadanie współczesnych  przyczyn zgonów pacjentów z AF jest niezbędne dla opracowania strategii dalszej redukcji śmiertelności w tej populacji.

Autorzy z Hiszpanii analizowali to zagadnienie w oparciu o dane z badań porównujących warfarynę z DOACs.

W wyniku przeglądu systematycznego do meta-analizy włączono 4 badania obejmujące  71 683 osób (134 046 pacjento-lat obserwacji). Odnotowano 6 206 zgonów (9% badanych, skorygowana śmiertelność 4,72%/rok).

56% zgonów miało przyczyny sercowe (w tym nagły zgon 28%, niewydolność serca 15%, zawał serca 3%).  5,7% pacjentów zmarło z powodu udaru niekrwotocznego a 5,6% z powodów związanych z krwawieniami (w tym udar krwotoczny 3%). Pozostałe przyczyny to nowotwory (11%), infekcje (9%), choroby płuc (3%) i inne, w tym nieokreślone (6%).

Osoby które zmarły były starsze (o średnio 3,2 lat), częściej płci męskiej, miały częściej przetrwałe lub utrwalone AF, niewydolność serca, cukrzycę i niższy klirens kreatyniny.

Odnotowano niewielką ale istotną statystycznie różnicę we wskaźniku śmiertelności na a korzyść  DOACs  vs. warfaryna (0,42%/rok), głownie z powodu redukcji zgonów związanych  z krwawieniami.

Zdaniem autorów we współczesnych badaniach w migotaniu przedsionków większość zgonów ma przyczyny sercowe, podczas gdy udary i krwawienia stanowią mały odsetek przyczyn zgonów. Dla dalszej redukcji śmiertelności konieczne są interwencje wykraczające poza antykoagulację.

Główny badacz, Dr. Gomez-Outes  (Spanish Agency for Medicines and Medical Devices (AEMPS), Madrid, Spain) stwierdził:

Nasz przegląd systematyczny wykazał, że ogólna częstość zakończonych zgonem udarów i krwawień u pacjentów leczonych antykoagulantami jest obecnie poniżej 1% rocznie zarówno przy stosowaniu DOACS jak i warfaryny.  A zatem, zbliżamy się  do punktu malejących korzyści ze współczesnej antykoagulacji.

Opracowano na podstawie: JACC, 13 grudnia 2016

Marcin Kargul