5 mitów na temat antybiotykoterapii

Brad Spellberg. Antibiotics: 5 Myths Debunked. medscape (dostępny pełen tekst  ang.)

W serwisie Medscape Dr Brad Spellberg (University of Southern California) rozwiewa 5 mitów na temat antybiotyków:

1. Antybiotyki zostały wynalezione przez człowieka w 20 wieku.

Badania genetyczne wskazują, że bakterie wytwarzają antybiotyki do zwalczania innych bakterii, a także rozwijają oporność już od 2 miliardów lat. Szczepy bakterii odkryte głęboko w jaskiniach w Nowym Meksyku, które nie miały kontaktu z powierzchnią ziemi od 4 milionów lat, wykazywały oporność nie tylko na naturalne, ale także syntetyczne antybiotyki.

A zatem istnieją w naturze mechanizmy oporności nawet na antybiotyki, które jeszcze nie są zsyntetyzowane. Oporność na antybiotyki jest nie do uniknięcia.

2. Oporność wywołana jest tylko niewłaściwym stosowaniem antybiotyków.

Właściwe stosowanie antybiotyków także stymuluje adaptację i przeżycie bakterii mających geny oporności, ale wówczas korzyści przeważają nad szkodami.

3. Aby zapobiegać oporności, należy dokończyć pełną kurację, nawet gdy  wcześniej jest poprawa kliniczna.

Ten mit datuje się od lat 40 XX wieku  i jest szeroko rozpowszechniony. Tymczasem badania randomizowane w różnorodnych ostrych zakażeniach wykazały, że krótsza terapia jest równie skuteczna i mniejszym stopniu wywołuje oporność. Pacjent  w porozumieniu z lekarzem powinien przerwać terapię po ustąpieniu objawów.

4. Oporność jest konsekwencją nowych mutacji w miejscu zakażenia.

Tak dzieje się wyjątkowo, np. w przypadku leczenia gruźlicy. Typowa antybiotykoterapia powoduje adaptację, przeżycie i selekcję opornych bakterii w jelicie lub na skórze, takie szczepy mogą w przyszłości mogą stać się źródłem  infekcji dla nosiciela lub innych osób.

5. Antybiotyki bakteriobójcze mają wyższą skuteczność i powodują mniejszą oporność niż bakteriostatyczne.

Rozróżnienie  jest oparte na arbitralnie przyjętych kryteriach, antybiotyki bakteriostatyczne też prowadzą do śmierci bakterii, wymagają do tego wyższego stężenia. W badaniach klinicznych „head to head” nie wykazano większej skuteczności antybiotyków bakteriobójczych.

Jakie są zatem implikacje praktyczne?

Wojna z zakażeniami bakteryjnymi nie będzie nigdy wygrana, żaden nowy antybiotyk nie rozwiąże problemu oporności.

Należy stosować antybiotyki tylko w sytuacjach uzasadnionych, wybierać leki o możliwie wąskim spektrum i stosować przez najkrótszy możliwy czas.

Nie należy instruować pacjentów o konieczności dokończenia kuracji a raczej zachęcać do zakończenia leczenia w konsultacji z lekarzem zaraz po ustąpieniu objawów.

Opracowano na podstawie: medscape, 20 października 2016

Marcin Kargul