Działania niepożądane leków jako przyczyna przyjęć w oddziałach ratunkowych – komentarz

Chad Kessler i wsp.  Reducing Adverse Drug Events. The Need to Rethink Outpatient Prescribing. JAMA. 2016;316(20):2092-2093

W niektórych grupach mieszkańców USA obserwuje się stagnację oczekiwanej długości życia, lub wręcz skrócenie jak wśród białych kobiet w średnim wieku, co po części można przypisać nadużywaniu leków, w tym opioidów.

W komentarzu do pracy poświęconej przyjęciom w oddziałach ratunkowych (emergency departments) z powodu działań niepożądanych leków autorzy podkreślają, że ponad połowa dorosłej populacji ma przepisane leki do przyjmowania przewlekłego a ponad 10% ma stosować co najmniej 5 leków na receptę. Pacjenci często otrzymują recepty od różnych lekarzy i często brakuje w tym zakresie koordynacji.

W takiej  sytuacji  trudne jest dokładne stosowanie się do zaleceń.  Ryzyko działań niepożądanych i interakcji zwiększają stosowane równoległe leki OTC i suplementy diety. Znaczenie mają także interakcje ze składnikami diety oraz indywidualne różnice w metabolizmie leków.

Prawdopodobieństwo, że pacjent doświadczy działań niepożądanych (adverse drug reaction, ADR) co najmniej jednego leku jest bardzo duże. Skuteczna prewencja, identyfikacja i postępowanie w przypadku ADR wymaga  przekonstruowania systemu przepisywania, monitorowania i dyskontynuacji leków z udziałem wszystkich zaangażowanych w te procesy lekarzy, farmaceutów, a także pacjentów i ich opiekunów.

Pacjenci z ADR często trafiają na oddziały ratunkowe, gdzie analiza stosowanych leków ma ograniczenia czasowe i związane ze specyfiką oddziału. Ponadto pacjenci  często są w ostrym stanie, odczuwają silny niepokój, mają zaburzenia poznawcze, nie posiadają przy sobie dokumentacji medycznej i nie zawsze jest możliwość kontaktu z lekarzem prowadzącym. Reewaluacja stosowanych leków i właściwa komunikacja z pacjentem jest w tych warunkach trudna, istotna może być rola farmaceuty na takim oddziale.

Z drugiej strony, pobyt w oddziale ratunkowym jest czasem zagrożenia zdrowotnego ale zarazem okazją do interwencji medycznej przynoszącej potencjalnie duże korzyści. Warunkiem jest współpraca i koordynacja działań profesjonalistów medycznych w oddziałach ratunkowych, opiece podstawowej i specjalistycznej.

Opracowano na podstawie: JAMA, 22-29 listopada 2016

Marcin Kargul