Zaburzenia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych w USA – raport Lekarza Naczelnego

Vivek H. Murthy. Surgeon General’s Report on Alcohol, Drugs, and Health.  JAMA. Published online (dostępny pełen tekst)

17 listopada 2016 r. Lekarz Naczelny  w USA (Surgeon General)  opublikował raport dotyczący uzależnień: Facing Addiction in America: The Surgeon General’s Report on Alcohol, Drugs, and Health. Jest to pierwszy raport poświęcony temu znaczącemu problemowi zdrowotnemu.

W nowej  klasyfikacji diagnostycznej  DSM-5 stworzono kategorię „zaburzenia spowodowane używaniem substancji” o nasileniu od łagodnego do ciężkiego (substance abuse disorders), która zawiera  występujące dotąd oddzielnie nadużywanie i uzależnienie.

Zaburzenia te występują u prawie 21 milionów Amerykanów, co jest porównywalne z rozpowszechnieniem cukrzycy.

Liczba ta nie obejmuje osób  nie spełniających formalnych kryteriów diagnostycznych, ale używających substancji w sposób szkodliwy (substance misuse) i będących w grypie ryzyka wyrządzenia szkody sobie i innym oraz rozwoju formalnego zaburzenia. Na  przykład jednorazowe spożywanie alkoholu w nadmiernych ilościach (binge drinking) w ostatnim miesiącu podaje ponad 66 milionów Amerykanów.

Co roku  stosowanie alkoholu jest przyczyną 88 000 zgonów (alcohol-attributable deaths, AAD) a stosowanie innych substancji (przede wszystkim narkotyków) 47 000 zgonów.

Łączne koszty zaburzeń spowodowanych używaniem substancji: medyczne, wynikające z naruszeń prawa i utraconej produktywności, szacowane są na 442 miliardy $ rocznie.

Mimo przytoczonych danych  ten problem zdrowotny przyciąga znacznie mniej nakładów na badania  i edukację medyczną a także mniejsze zainteresowanie publiczne niż inne choroby przewlekłe.

Badania naukowe dowodzą, że zaburzenia spowodowane używaniem substancji wynikają ze zmian  w ośrodkowym układzie nerwowym pod wpływem powtarzanego przyjmowania alkoholu lub/i innych substancji. Najbardziej nasilone zaburzenie – uzależnienie – wiąże się ze zmianami  w jądrach podstawnych, ciele migdałowatym i   korze  przedczołowej, które wpływają na układ nagrody, funkcje poznawcze i decyzyjne, radzenie sobie ze stresem  i samokontrolę.

Istotne znaczenie ma wiek  pierwszych doświadczeń z substancjami, np. osoby pijące alkohol przed 15 rokiem życia mają czterokrotnie wyższe ryzyko rozwoju zaburzenia niż osoby, które pierwszego drinka wypijają w wieku 21 i więcej lat.

Raport Lekarza Naczelnego szczegółowo omawia kwestie związane z prewencją i leczeniem zaburzeń spowodowanych używaniem substancji oraz zawiera sugestie  i rekomendacje dla pacjentów i ich rodzin, liderów lokalnych społeczności, polityków, klinicystów i badaczy.

Opracowano na podstawie: JAMA, 17 listopada 2016

Marcin Kargul