Procedury diagnostyczne i terapeutyczne o wątpliwej skuteczności – przegląd publikacji z 2015 r.

Daniel J. Morgan i wsp. 2016 Update on Medical Overuse? A Systematic Review. JAMA Intern Med. Published online

Nadużywanie procedur medycznych (medical overuse) może być  zdefiniowane jako opieka zdrowotna, której ryzyko i potencjalne szkody przewyższają korzyści uzyskane przez pacjenta. Pojęcie to obejmuje nadrozpoznawalność (overdiagnosis) wówczas, gdy diagnozowane są stany, które nigdy nie spowodują dolegliwości  i  nadmierne leczenie (overtreatment) w następstwie nadrozpoznawalności lub w przypadku terapii, która ma minimalną skuteczność  lub nie przynosi żadnych korzyści klinicznych.

W JAMA Internal Medicine opublikowano przegląd najważniejszych publikacji 2015 roku dotyczących nadużywania procedur medycznych. Spośród 821 artykułów autorzy wybrali 10 ich zdaniem najbardziej istotnych dla praktyki klinicznej:

  1. Zwiększenie częstości konsultacji specjalistycznych i badań obrazowych w niepowikłanym bólu głowy (z 6,7% w 2000 r. do 13,9% w 2010 r.)
  2. Niepotrzebne hospitalizacje z powodu omdleń niskiego ryzyka związane z przeprowadzeniem średnio 10,8 badań diagnostycznych
  3. Kolonoskopia w krótszych przedziałach czasowych niż zalecają wytyczne (34% pacjentów)
  4. Stosowanie doustnych koagulantów w niezastawkowym migotaniu przedsionków u co czwartego pacjenta w młodszym wieku bez czynników ryzyka udaru
  5. Terapia substytucyjna testosteronem (94% pacjentów bez wskazań zgodnych z wytycznymi)
  6. Kontynuacja leczenia opioidami po przedawkowaniu u 91% pacjentów leczonych długoterminowo z powodu bólu nienowotworowego
  7. Zbyt niskie cele kontroli glikemii u starszych pacjentów z krótką dalszą przewidywaną długością życia (61% pacjentów)
  8. Leczenie ostrego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej skojarzeniem oksykodonu z paracetamolem
  9. Nadużywanie detekcji Clostridium difficile metodami molekularnymi
  10. Powtarzane badania obrazowe przy łagodnych zmianach ogniskowych tarczycy

Jak zwracają uwagę autorzy, liczba badań poświęconych procedurom diagnostycznym i terapeutycznym o wątpliwej skuteczności podwoiła się w stosunku do 2014 r.

Opracowano na podstawie JAMA Internal Medicine, 19 września 2016

Marcin Kargul