Dlaczego zawał jest częstszy u mężczyzn? Nowe dane z badania Tromsø

Grethe Albrektsen i wsp. Lifelong Gender Gap in Risk of Incident Myocardial Infarction. The Tromsø Study. JAMA Int Med. online

Mężczyźni częściej chorują na chorobę wieńcową. Nie do końca wiadomo, czy wynika to z większego nasilenia tradycyjnych czynników ryzyka. Nie wiadomo też, czy wzrost ryzyka u kobiet w okresie postmenopauzalnym wiąże się z czynnikami hormonalnymi.

Autorzy z Trondheim w Norwegii analizowali to zagadnienie na podstawie danych o występowaniu zawału serca w populacyjnym badaniu Tromsø Study.

W badaniu uczestniczyło 33 997 osób  (51% kobiet) z medianą obserwacji 17,6 roku (badani w czasie obserwacji byli w wieku 35-102 lata).

W latach 1979-2012 zawał wystąpił u 2793 osób (886 kobiet). Współczynniki zachorowalności rosły z wiekiem u obu płci ale były niższe u kobiet aż do wieku 95 lat. Ryzyko u kobiet  korespondowało z ryzykiem mężczyzn młodszych o 10-15 lat. U obu płci obserwowano duży wzrost zapadalności po 69 roku życia.

Ogółem względna częstość występowania (incidence rate ratio, IRR) u mężczyzn w stosunku do kobiet wyniosła  2.72 (95%CI, 2.50-2.96).

Po uwzględnieniu w analizie czynników ryzyka (lipidy, ciśnienie, palenie) różnica pozostawała istotna (IRR, 2.07; 95%CI, 1.89-2.26).

Różnica współczynników zachorowalności między płciami malała z wiekiem, w przedziałach wiekowych 35-54, 55-74 i 75-94 skorygowane wskaźniki IRR wyniosły odpowiednio 3,64; 2 i 1,66.

Zdaniem autorów, ogółem mężczyźni mają około dwukrotnie wyższe ryzyko zawału. Różnica między płciami nie może być wyjaśniona  różnicami w nasileniu tradycyjnych czynników ryzyka.

Różnica względnej zapadalności miedzy płciami maleje z wiekiem, ponieważ u kobiet zapadalność rośnie liniowo a u mężczyzn krzywa logarytmiczna ulega większemu  spłaszczeniu.

Nie stwierdzono znaczących zmian współczynników zachorowalności  przy  przejściu z okresu pre- do post-menopauzalnego, co nie potwierdza hipotezy o znaczeniu czynników hormonalnych.

Konieczne są dalsze badania nad mechanizmami różnic w zapadalności na zawał serca miedzy płciami.  Wśród hipotetycznych przyczyn wymienia się różnice  w zakresie insulinooporności, charakterystyki cząsteczek LDL czy związanego z wiekiem sztywnienia tętnic.

Opracowano na podstawie: JAMA Internal Medicine, 13 września 2016

Marcin Kargul