Dieta ubogotłuszczowa czy śródziemnomorska w redukcji i utrzymaniu wagi – analiza badania PREDIMED

Ramon Estruch i wsp. Effect of a high-fat Mediterranean diet on bodyweight and waist circumference: a prespecified secondary outcomes analysis of the PREDIMED randomised controlled trial.   Lancet Diabetes Endocrinol. 2016 Aug;4(8):666-76

Od roku 1980 częstość otyłości w światowej populacji podwoiła się. Jako strategię jej zwalczania w dalszym ciągu wiele wytycznych żywieniowych zaleca redukcję całkowitego spożycia tłuszczów (wg WHO nie powinno ono przekraczać 30% przyjmowanych dziennie kalorii).

Percepcja tłuszczów jako niezdrowego składnika żywności spowodowała zmniejszenie ich spożycia w USA, mimo to epidemia otyłości w tym kraju narasta.

Badania wykazały korzyści diety śródziemnomorskiej (zawierającej dużo tłuszczów pochodzenia roślinnego) w postaci redukcji umieralności, a także chorobowości sercowo-naczyniowej i nowotworowej. Jednakże obawy przed spożywaniem tłuszczu powodują, że w dalszym ciągu często  rekomendowana jest dieta ubogotłuszczowa.

W Lancet Diabetes and Endocrinology opublikowano wyniki analizy badania PREDIMED (Primary Prevention of Cardiovascular Disease with a Mediterranean Diet), poświęconej porównaniu tych diet (omówione też w serwisie Science Daily).

Badanie przeprowadzono w 11 ośrodkach w Hiszpanii. 7447 uczestników w wieku 55-80 lat, z cukrzycą lub co najmniej trzema czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego, zrandomizowano w stosunku 1:1:1 do trzech grup: (i) diety śródziemnomorskiej wzbogaconej w oliwę z oliwek, (ii) ) diety śródziemnomorskiej wzbogaconej w orzechy oraz (iii) standardowej diety ubogotłuszczowej jako grupy kontrolnej. Nie zalecano restrykcji kalorycznej ani szczególnego programu ćwiczeń fizycznych. Ponad 90% uczestników miało wyjściowo otyłość lub nadwagę, mediana obserwacji wyniosła 4,8 roku.

Całkowite spożycie tłuszczów wynoszące wynoszące wyjściowo 40% zwiększyło się w grupach diety śródziemnomorskiej do 41,8% i 42,2% a zmniejszyło w grupie diety ubogotłuszczowej do 37,4%. We wszystkich grupach odnotowano niewielką średnią redukcję wagi, odpowiednio o 0,88 kg,  0,60 kg i  0,40 kg.

Zdaniem autorów wyniki wskazują, że nie należy zalecać ograniczenia spożycia „zdrowych tłuszczów” dla  utraty i utrzymania wagi.

W ich opinii:

Zaobserwowano małą ale znaczącą redukcję wagi i mniejszy przyrost obwodu talii wśród uczestników w grupach diety śródziemnomorskiej w porównaniu do grupy kontrolnej.

Nawet małe zmiany wagi mają implikacje dla stanów związanych z długotrwałą otyłością, jak cukrzyca czy choroby sercowo-naczyniowe.

W towarzyszącym edytorialu  profesor Dariush Mozaffarian (Friedman School of Nutrition Science & Policy, Tufts University, Boston, USA) podkreśla, że  nacisk na całkowitą zawartość kaloryczną diety (a zarazem zawartość tłuszczów) w prewencji otyłości powodował ignorowanie zróżnicowanego działania fizjologicznego różnych składników pożywienia. Zwiększenie dostępności i moda na produkty ubogotłuszczowe  często wiązały się ze spożywaniem żywności bogatej w skrobię i cukry i paradoksalne z ostrzeżeniami przed spożywaniem żywności bogatej w zdrowe tłuszcze, takiej jak oliwa z oliwek i orzechy.

Jego zdaniem:

Zawartość tłuszczu w produktach i diecie po prostu nie jest  użytecznym kryterium oceny długoterminowych korzyści i szkód. Gęstość kaloryczna oraz całkowita zawartość kalorii mogą być podobnie mylące.

Opracowano na podstawie:Lancet Diabetes and Endocrinology, sierpień 2016

Marcin Kargul