U kogo należy prowadzić badania przesiewowe w kierunku raka płuc?

Michael K.Gould. Who Should Be Screened for Lung Cancer? And Who Gets to Decide? JAMA. 2016;315(21):2279-2281

Tradycyjny model skriningu nowotworowego ulega zmianom. Paternalistyczny schemat, w którym  badania przesiewowe są obligatoryjne dla każdego pacjenta należącego do zdefiniowanej grupy wysokiego ryzyka wypierany jest przez nowszy model, który zakłada indywidualne podejście oparte na przedyskutowaniu z pacjentem  potencjalnych korzyści i szkód.

US Preventive Services Task Force (USPSTF) zaleca coroczne badania przesiewowe w kierunku raka płuca za pomocą niskodawkowej tomografii klatki piersiowej (low-dose computed tomography, LDCT) dla bezobjawowych osób w wieku 55-80 lat, z wywiadem palenia co najmniej 30 paczkolat, którzy nadal palą lub rzucili palenie w ciągu ostatnich 15 lat [rozszerzone kryterium wiekowe badania National Lung Cancer Screening Trial (NLST)].

Pacjenci, u których klinicznie oszacowano wysokie ryzyko zgonu z powodu raka płuc nie zawsze spełniają powyższe kryteria. Autorzy edytorialu JAMA zastanawiają się więc, czy w takich sytuacjach lekarz powinien ordynować LDCT.

Jako przykład podają 65 letnią Afroamerykankę w wywiadem palenia od 15 r. życia pół paczki dziennie i z umiarkowanym nieodwracalnym zmniejszeniem szczytowego przepływu wydechowego w spirometrii, a więc nie spełniającej kryterium USPSTF 30 paczkolat.

Swoje rozważania opierają na się pracy Katki i wsp. opublikowanej w tym samym numerze. Naukowcy oszacowali, że zmodyfikowane podejście do badań przesiewowych oparte na indywidualnym ryzyku jest potencjalnie bardziej skuteczne i wydajniejsze niż to, gdzie brane pod uwagę jest wyłącznie kryterium wieku i wywiad palenia. W porównaniu do skriningu 9 milionów dorosłych Amerykanów, którzy spełniają kryteria USPSTF, użycie proponowanego modelu, który pozwolił wybrać podobną liczbę osób najwyższego ryzyka, spowodowałoby możliwość zapobiegnięcia dodatkowym  9200 zgonom z powodu raka płuca. Ponadto wykazano, że ilość osób które musiałyby zostać poddane badaniu przesiewowemu, aby zapobiec 1 zgonowi, zmalała z 194 do 162.

Badania Katki i wsp. dostarcza argumentów dla zasadności indywidualnej klinicznej oceny ryzyka. Niemniej jednak wytyczne i rekomendacje porządkują pracę lekarza. Kto więc powinien decydować czy dany pacjent powinien być poddany skriningowi w kierunku raka płuca? Z pewnością wyzwaniem dla lekarzy jest zapewnienie pacjentowi odpowiednich informacji, aby mógł wyrazić swoje zdanie.

Opracowano na podstawie: JAMA, 7 czerwca 2016

Emilia Kudraszew