Badanie dotyczące związku uczestnictwa w obrzędach religijnych z umieralnością – komentarz

Dan German Blazer II. Empirical Studies About Attendance at Religious Services and Health. JAMA Intern Med. 2016;176(6):785-786

Na łamach JAMA Internal Medicine ukazał się komentarz do badania przeprowadzonego przez Li i wsp. (badanie omówione na łamach serwisu). W pracy tej, opartej na Nurses’ Health Study, wykazano związek pomiędzy uczestnictwem w obrzędach religijnych a niższą umieralnością całkowitą.

Zdaniem autora komentarza, dzięki dużej poprawności metodologicznej, wykonaniu analizy odwrotnej przyczynowości oraz ocenie mediatorów analizowanego związku badanie to ma dużą wartość naukową. Niemniej jednak, autor punktuje wnioski i nauki na przyszłość które można wyciągnąć z tego badania.

Badania tego typu powinny być oceniane przy użyciu tych samych kryteriów co pozostałe badania kliniczne. Pomimo oczywistych mocnych stron badania Li i wsp. istnieją wyraźne ograniczenia. Dotyczą one między innymi odnoszenia się tylko do jednego aspektu religii i duchowości, a mianowicie uczestnictwa w nabożeństwach.

Ponadto jeśli chodzi o grupę badaną, to powodów dla dość wąskiej możliwości analizy wyników jest wiele. Dane pochodzą z ankiet pielęgniarek, które zgłosiły się do udziału w badaniu. Kobiety te są lepiej wykształcone niż populacja ogólna, bardziej chętne do bezinteresownej aktywności i mające głębszą świadomość co do zdrowia i opieki zdrowotnej. Średni wiek uczestniczek wynosi 60 lat i więcej, a zatem wyników nie można odnosić do mężczyzn i młodych dorosłych. To ograniczenie jest istotne, gdy weźmiemy pod uwagę, że uczestnictwo w nabożeństwach jest wyższe wśród kobiet i osób starszych. Grupa badana to przede wszystkim chrześcijanie, co również zawęża nam możliwość wyciągania wniosków. Redaktor podkreśla że nie wszystkie grupy etniczne były reprezentowane w badaniu, a zwłaszcza osoby z Bliskiego Wschodu i Azji – grupy coraz liczniej obecne w ogólnej populacji.

Badania Li i wsp. wnosi do nauki wiele. Warto jednak przy projektowaniu kolejnych prac wziąć pod uwagę powyższe uwagi, a czytając publikacje być wobec nich krytycznym.

Opracowano na podstawie: JAMA Internal Medicine, czerwiec 2016

Emilia Kudraszew