Kolonoskopia przesiewowa: praktyczne wnioski z badania NordICC – komentarz

David Lieberman. Colorectal Cancer Screening With Colonoscopy. Invited Commentary.  JAMA Intern Med 2016;176(7):903-904.

Komentarz do badania Nordic-European Initiative on Colorectal Cancer (NordICC) napisał David Lieberman (Oregon Health & Science University).

Autor podkreśla, że praktycznie wszystkie profesjonalne organizacje oraz liczne  rządy zalecają badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego.  Przypomina jednak, że zmniejszenie zapadalności i umieralności z powodu raka jelita grubego wykazano w latach 90-tych 20 wieku dla badania na krew utajoną i w pierwszej dekadzie 21 wieku dla sigmoidoskopii. Dla kolonoskopii na razie dysponujemy tylko danymi z badań obserwacyjnych nierandomizowanych.

Obecnie toczy się kilka badań randomizowanych; COLONPREV (Colonoscopy versus fecal immunochemical testing in colorectal-cancer screening) w Hiszpanii, CONFIRM (Colonoscopy Versus Fecal Immunochemical Test in Reducing Mortality From Colorectal Cancer) w USA oraz NordICC, którego wstępne wyniki właśnie się ukazały.

Zdaniem autora komentarza wskaźniki wykrycia  polipów, polipów wysokiego ryzyka i raka są w badaniu NordICC zbliżone do innych badań nad kolonoskopią przesiewową. Co ważne, w NordICC wyróżniono rozpoznanie gruczolaków ząbkowanych (serrate adenoma), które są częstym (20-30%) prekursorem zmian złośliwych. Zmiany te, często usytuowane w części proksymalnej jelita, są trudne do wykrycia z powodu płaskiej formy. Wiele tzw. raków interwałowych, rozwijających się w okresie po kolonoskopii, ma cechy związane z gruczolakiem ząbkowanym.

We wcześniejszych badaniach rzadko raportowano odrębnie polipy ząbkowane. W badaniu NordICC zmiany takie  stwierdzono  u 1078 pacjentów (8.6%), co będzie stanowić punkt odniesienia dla przyszłych badań u osób ze średnim ryzykiem raka.

Autor komentarza nie zgadza się z badaczami NordICC co do określenia częstości zgłaszania się na kolonoskopię (40%) jako zadowalającej. Jego zdaniem zgłaszalność była niska, biorąc pod uwagę, że badanie było bezpłatne i w dogodnej lokalizacji. Brak uczestnictwa oznacza brak korzyści. Nie jest wykluczone, że przy znacząco większym uczestnictwie badania krwi utajonej mogą przynieść lepsze rezultaty.

Czynnikiem ograniczającym zgłaszalność jest  percepcja przez pacjentów kolonoskopii jako badania obarczonego dyskomfortem. Przy wykazanej znacząco lepszej tolerancji badania z użyciem dwutlenku węgla, wszystkie zabiegi  powinny być tak prowadzone.

Potrzebujemy z pewnością dalszych badań poświęconych barierom w poddawaniu się kolonoskopii. Oczekujemy także z niecierpliwością  danych z randomizowanej części  badania NordICC.

Opracowano na podstawie: JAMA Internal Medicine, 23 maja 2016

Marcin Kargul