Kontrowersje wokół rekomendacji spożycia soli w diecie. Nowe nieoczekiwane wyniki zbiorczej analizy badań

Andrew Mente i wsp. Associations of urinary sodium excretion with cardiovascular events in individuals with and without hypertension: a pooled analysis of data from four studies.  Lancet online first

Amerykańskie wytyczne żywieniowe zalecają spożycie sodu nie większe niż 2,3 grama na dobę, ekwiwalent jednej łyżeczki soli (1g sodu = 2,5 grama soli). Zgodnie z polskimi wytycznymi PTNT dieta chorych na nadciśnienie tętnicze nie powinna zawierać więcej niż 5 g soli kuchennej/dobę.

W piśmie Lancet opublikowano wyniki nowej pracy na temat związku spożycia sodu z ryzykiem sercowo-naczyniowym. Do zbiorczej analizy włączono dane uczestników prospektywnych badań  PURE, EPIDREAM, ONTARGET i TRANSCEND (n=133 118, mediana wieku 55 lat) z 49 krajów.

Spożycie sodu oceniano na podstawie 24 godzinnego wydalania sodu w moczu. Złożonym punktem końcowym były incydenty sercowo-naczyniowe oraz zgony ze wszystkich przyczyn. Mediana obserwacji wyniosła 4,2 roku.

W podgrupie z nadciśnieniem (n=63 559) stwierdzono wzrost ryzyka  przy wysokim ( ≥7 g/dobę) i niskim (<3 g/dobę) spożyciu sodu w porównaniu ze spożyciem 4-5 g/dobę – odpowiednie współczynniki ryzyka (hazard ratio) wyniosły HR=1,23; p<0,0001 i HR=1,34; p<0,0001.

W podgrupie bez nadciśnienia (n=69 559) wzrost ryzyka odnotowano tylko przy niskim spożyciu sodu (HR=1,26; p=0·0009), lecz nie przy wysokim (HR 0,90; p=0·2547).

A zatem  wyniki sugerują, że zalecenia ograniczenia spożycia sodu należy kierować tylko do populacji osób z nadciśnieniem i wysokim jego spożyciem.

W opinii jednego z autorów, Martina O’Donnella (McMaster University, Hamilton):

Badanie uzupełnia nasze rozumienie związku spożycia soli ze stanem zdrowia i poddaje w wątpliwość zasadność aktualnych zaleceń dla całej populacji.

Podejście rekomendujące umiarkowane spożycie soli, zwłaszcza przez  osoby z nadciśnieniem, wydaje się zgodne z obecnym stanem wiedzy.

Artykuł z The Lancet wzbudził wiele dyskusji i opinii krytycznych.  Profesor  Francesco Cappuccio, dyrektor World Health Organization’s Collaborating Centre for Nutrition, wyraził zastrzeżenia do metodologii badania, zwłaszcza odnośnie pomiaru wydalania sodu z moczem.

Ponadto, podnosi się możliwość tzw. odwrotnej przyczynowości (reverse causality). Osoby ciężko chore, z dużym ryzykiem zgonu, spożywają mniej pokarmów i przez to ich spożycie sodu może być niskie.

Krytykę wyraził m.in.  także prezydent American Heart Association (AHA)  Dr Mark Creager (Dartmouth-Hitchcock Medical Center, Lebanon, NH). Jego zdaniem przyjęcie wniosków autorów badania  „mogłoby zniweczyć postęp, który dokonał się w zakresie modyfikacji spożywania sodu w diecie oraz zmniejszania ryzyka nadciśnienia i jego wpływu na choroby serca i udary”.

Opracowano na podstawie: Lancet, 20 maja 2016

Marcin Kargul