Opioidy w leczeniu przewlekłego bólu – 12 wskazówek dla lekarzy na podstawie najnowszych wytycznych

Mitchell H. Katz. Opioid Prescribing for Chronic Pain Not for the Faint of Heart. JAMA Internal Medicine Published online

Ponieważ wszystkie leki posiadają swoje działania niepożądane, decyzja o ich zaleceniu zawsze wiąże się rozważeniem korzyści i ryzyka. Odnośnie opioidów stosowanych w leczeniu przewlekłego bólu (wyłączając onkologię czy medycynę paliatywną) nie mamy dowodów na korzyści z długotrwałego stosowania, posiadamy zaś  dowody na ich  szkodliwość. Jednakże ,,brak dowodów  na występowanie korzyści” nie jest równoznaczne stwierdzeniu ,,istnieją dowody na brak korzyści”, co jest istotne zwłaszcza w sytuacji, gdy pacjent w naszym gabinecie cierpi na przewlekły ból i próbował bez efektu wszystkich leków nieopioidowych   lub  przyjmuje stabilne dawki opioidów przez miesiące lub lata i prosi o receptę.

Autor opinii opublikowanej na łamach JAMA Internal Medicine przytacza najnowsze wytyczne CDC Guideline for Prescribing Opioids for Chronic Pain, które  zawierają 12 zaleceń, mających ułatwić lekarzom właściwe stosowanie opioidów u pacjentów nieonkologicznych. Chociaż żadne z tych zaleceń nie spełnia rygorystycznego standardu dowodów, to wszystkie, zdaniem autora, gdyby zostały wprowadzone, zmniejszyłyby szkodliwość terapii, a może nawet poprawiły kontrolę przewlekłego bólu.

W skrócie:

  1. W przypadku przewlekłego bólu preferowana jest terapia lekami nieopioidowymi, bądź leczenie niefarmakologiczne. Jeśli opioidy mają być używane, to po ocenie korzyści i ryzyka powinny być stosowane wraz z lekami nieopioidowymi.
  2. Przed włączeniem opioidów lekarz powinien omówić z pacjentem cele terapii i poinformować o warunkach jej zaprzestania. Terapia powinna być kontynuowana tylko jeśli klinicznie znacząca poprawa w zakresie bólu i sprawności  przeważa nad ryzykiem.
  3. Przed rozpoczęciem, a także w trakcie leczenia opioidami powinny zostać przedstawione korzyści i zagrożenia wynikające z terapii, a także omówiona współodpowiedzialność lekarza i pacjenta dotycząca leczenia.
  4. Należy stosować opioidy o natychmiastowym uwalnianiu, zamiast długodziałających, czy o przedłużonym działaniu.
  5. Opioidy powinny być stosowane w najmniejszej skutecznej dawce.
  6. W przypadku leczenia ostrego bólu najczęściej wystarczająca jest trzydniowa (rzadko siedmiodniowa) terapia  i tylko na ten okres leki powinny zostać zlecone.
  7. Przy leczeniu bólu przewlekłego terapia opioidami powinna być okresowo weryfikowana: 1-4 tyg. po włączeniu leku, następnie co 3  miesiące lub częściej.
  8. Okresowo weryfikowane powinny być również możliwe działania niepożądane opioidów.
  9. Lekarz powinien używać programów do monitorowania stosowanych leków, zwłaszcza jeśli chodzi o odpowiednie dawki  oraz stosowanie opioidów z innymi lekami.
  10. Lekarz powinien używać testów  moczu przed rozpoczęciem leczenia a następnie  corocznie lub częściej  celem kontroli stosowania przepisanego leku a także innych  leków podlegających szczególnej kontroli i narkotyków. 
  11. Powinno się unikać stosowania połączenia opioidów z benzodiazepinami.
  12. W przypadku działań niepożądanych oraz uzależnień powinna być zaoferowana odpowiednia pomoc, włączając terapię metadonem, buprenorfiną i leczenie behawioralne.

Opracowano na podstawie JAMA Internal Medicine, 15 marca 2016

Emilia Kudraszew

0 replies on “Opioidy w leczeniu przewlekłego bólu – 12 wskazówek dla lekarzy na podstawie najnowszych wytycznych”