Diabetologia, styczeń 2016

W styczniu na szczególną uwagę zasługują następujące doniesienia:

1. T.H. Inge, A.P. Courcoulas, T.M. Jenkins i wsp.: “Weight loss and health status 3 years after bariatric surgery in adolescents”, N Engl J Med, 2016, 2, 374, 113-123.
2. S. Dhinsa, H. Ghanim, M. Batra i wsp.: „Insulin resistance and inflammation in hypogonadotropic hypogonadism and their reduction after testosterone replacement in men with type 2 diabetes”, Diabetes Care, 2016, 39, 82-91.
3. S.D. Chernausek, S. Arslanian, S. Caprio i wsp.: “Relationship between parental diabetes and presentation of metabolic and glycemic function in youth with type 2 diabetes: Baseline findings from the TODAY Trial”, Diabetes Care, 2016, 39, 110-117.
4. D.M. Cummings, K. Kirian, G. Haward i wsp.: “Consequences of comorbidity of elevated stress and/or depressive symptoms and incident cardiovascular outcomes in diabetes: Results from the Reasons for Geographic And Racial Differences in Stroke (REGARDS) Study”, Diabetes Care, 2016, 39, 101-109.
5. J. Henson, M.J. Davis, D.H. Codicoat i wsp.: “Breaking up prolonged sitting with standing or walking attenuates the postprandial metabolic response in postmenopausal women: A randomized acute study”, Diabetes Care, 2016, 39, 130-138.
6. T. Mita, N. Katakami, H. Yosahii i wsp.: „Alogliptin, a dipeptidyl peptidase 4 inhibitor, prevents the progression of carotid atherosclerosis in patients with type 2 diabetes: The Study of Preventive Effects of Alogliptin on Diabetic Atherosclerosis (SPEAD-A)”, Diabetes Care, 2016, 39, 139-148.
7. S. Panunzi, L. Carisson, A. De Gaetano i wsp.: “Determinants of diabetes remission and glycemic control after bariatric surgery”, Diabetes Care, 2016, 39, 166-174.
8. S. Mathavan, N. Chen-Tan, F. Arfuso i wsp.: “A comprehensive study of novel microcapsules incorporating gliclazide and a permeation enhancing bile acid: hypoglycemic effect in an animal model of type 1 diabetes, Drug Delivery, DOI:10.3109/10717544.2015.1110846.
9. J. Bae i wsp.: “Effects of Dipeptidyl Peptidase-4 Inhibitors on Hyperglycemia and Blood Cyclosporine Levels in Renal Transplant Patients with Diabetes: a Pilot Study”, Endocrinol Metab., 2016, 31, e6.
10. A. Cassidy, M. Franz, E.B. Rimm: “Dietary flavonoid intake and incidence of erectile dysfunction”, AJCN, 2016, DOI:10.3945/ajcn.115.122010.
11. S. Steven, K.G. Hollingsworth, P.K. Small i wsp.: “Weight loss decreases excess pancreatic triacylglycerol specifically in type 2 diabetes”, Diabetes Care, 2016, 39, 158-165.

Ad 1. W szybkim tempie wzrasta chorobowość wywołana otyłością. Dotyczy to zarówno osób dorosłych, jak i dzieci. W USA częstość ciężkiej otyłość u dzieci definiowanej jest jako   BMI ≥120% of 95 percentyla wynosiła w latach 1999-2002 4%, z kolei w tatach 2011-2012 6%.
Zdrowy tryb życia jest w stanie zarówno u dzieci, jak i dorosłych doprowadzić do redukcji masy ciała. U osób otyłych wyniki takiego postępowania okazują się niezadowalające. 90% dzieci z ciężką otyłością ma rodziców również otyłych z BMI >35 kg/m2. Niestety rozwijająca się otyłość powoduje szybką progresję zmian miażdżycowych oraz wzrost ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2. Dowiedziono, że rozwijającej się otyłości towarzyszy wzrost zaburzeń regulacji energetycznej organizmu co prowadzi do przesuwania się punktu równowagi masy ciała do wyższego poziomu.

Autorzy Sumithran i wsp. (N Engl J Med. 2011, 365, 1597-1604) uważają, iż otyłość należy rozpatrywać jako schorzenie o podłożu zarówno genetycznym, jak i środowiskowym.

Leczenie farmakologiczne może pomóc w obniżeniu punktu równowagi. Niestety żaden z leków mających wpływ na masę ciała zaakceptowanych w terapii dorosłych (fentermina-topiramat, lorkaseryna,naltrekson-bupropion i liraglutyd 3mg) nie był przebadany wśród dzieci. Tylko orlistat i metformina zostały zaaprobowane przez FDA do leczenia dzieci. Eksenatyd zaakceptowany do leczenia cukrzycy typu 2 i proponowany do leczenia otyłości u dzieci nie uzyskał akceptacji FDA. Dlatego w leczeniu dzieci proponuje się głównie leczenie prewencyjne.

Pojawiła się jednak nowa szansa jaką są operacje bariatryczne.

Autorzy T.H. Inge, A.P. Courcoulas, T.M. Jenkins i wsp. w pracy pt.: “Weight loss and health status 3 years after bariatric surgery in adolescents”, która ukazała się w N Engl J Med, 2016, 2, 374, 113-123 za cel postawili sobie ocenę bezpieczeństwa i efektywności leczenia bariatrycznego ciężkiej otyłości u młodzieży. Do badania włączono 242 otyłe osoby w wieku 17±1,6 lat z BMI 53kg/m2, z czego 75% stanowiły kobiety. U leczonych przeprowadzono bypass Roux-en-Y lub zwężenie żołądka. Badanie zostało przeprowadzone wśród 3 lata po operacji.

Najważniejsze wyniki prezentuje tabela.

Wszyscy badani Bypass Roux-en-Y Zwężenie żołądka
N 228 161 67
Wiek13-15 lat16-17 lat18-19 lat 66 (29%)94 (41%)68 (30%) 42 (26%)71 (44%)48 (30%) 24 (36%)23 (34%)20 (30%)
BMIWyjściowoPo 3 latach od operacji% zmiana masy ciała 53 (51-54)38 (37-40)-28 (30 do-25) 54 (42-55)39 (37-41)-28 (-31do -25) 50 (48-52)37 (34-39)- 26 (-30 do – 22)

Wyjściowo 29 osoby cierpiały z powodu cukrzycy typu 2. Po 3 latach od operacji remisję stwierdzono u 95% badanych
Wyjściowo 19 osób cierpiało z powodu prediabetes, zaś po 3 latach od operacji remisję wykazano u 76% badanych.
Autorzy zaobserwowali także remisję zaburzeń lipidowych u 66% cierpiących z powodu otyłości.

Autorzy sugerują, iż postępowanie bariatryczne wpływa istotnie na zmniejszenie masy ciała, zmniejsza również ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych oraz poprawia jakość życia. Przed zastosowaniem tego typu leczenia należy chorego powiadomić o ewentualnym ryzyku pojawienia się niedoboru mikroelementów. Należy jednak podkreślić, iż gro osób z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej uzyskało istotną poprawę (remisja cukrzycy u 95% badanych oraz remisja prediabetes u 76% badanych).

Ad 2. W pierwszych przeprowadzonych badaniach na temat zależności pomiędzy częstością występowania niskiego stężenia testosteronu a rozwojem cukrzycy typu 2 nie uzyskano potwierdzenia takiej zależności. W późniejszych natomiast badaniach wykazano ujemną korelację pomiędzy BMI a poziomem testosteronu.  Dowiedziono również, że chorzy z hipogonadyzmem hipogonadotropowym (HH) mają podwyższone stężenie CRP co może powodować zwiększone ryzyko progresji zmian miażdżycowych i rozwoju insulinooporności. W innych badaniach wykazano, że obniżonemu poziomowi wolnego testosteronu towarzyszy wzrost ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych. Dowiedziono wreszcie, że istnieje zależność pomiędzy obniżonym poziomem testosteronu, a insulinoopornością.

Autorzy S. Dhinsa, H. Ghanim, M. Batra i wsp. w artykule: „Insulin resistance and inflammation in hypogonadotropic hypogonadism and their reduction after testosterone replacement in men with type 2 diabetes” (Diabetes Care, 2016, 39, 82-91) badali jaki jest efekt stosowania terapii zastępczej testosteronowej na insulinooporność u chorych na cukrzycę typu 2 z hipogonadyzmem hipogonadotropinowym. Przebadano aż 153 chorych na cukrzycę typu 2 z HH.

Ostatecznie do badania włączono 94 mężczyzn z cukrzycą typu 2, z których 50. miało prawidłową czynność osi przysadka – gonady, zaś u 44 stwierdzono HH. Oporność insulinową określono przy pomocy klamry metabolicznej, zaś zawartość tłuszczu w organizmie metodą DEXA i MRI.
Chorzy z HH otrzymywali domięśniowo 250 mg testosteronu co 2 tygodnie przez 24 tygodnie.

HH Prawidłowa czynność gonad p<
N 44 50
Czas trwania cukrzycy 9,4 10,9 NS
Wiek 54,6 51,5 NS
BMI 39,8 34,0 0,001
Objętość jąder 17,4 19,1 NS
Wolny testosteron 4,4 7,6 0,001
Insulinowrażliwość 6,53 10,29 0,002
CRP 4,5 2,9 NS

Po 24 tygodniach u osób chorych na cukrzycę typu 2 z HH po podaniu testosteronu zaobserwowano wzrost insulinowrażliwości o 32%. U osób tych stwierdzono także wzrost beztłuszczowej masy ciała. U leczonych testosteronem stwierdzono ponadto zmiany w postaci spadku stężenia wolnych kwasów tłuszczowych, a także CRP, IL-1β, TNF-α i leptyny. Zaobserwowano również poprawę czynności seksualnych.

Ad 3. Chorobowość wywołana cukrzycą typu 2 wzrosła w ostatniej dekadzie aż o 30%. Co ciekawe, w USA coraz więcej młodzieży rozwija cukrzycę typu 2. Głównym czynnikiem wiodącym do tego jest otyłość. Należy jednak rozważać również inne czynniki powodujące jej rozwój. Młodzi ludzie zapadający na cukrzycę najczęściej mają rodziców dotkniętych tą chorobą.

W dotychczasowych badaniach sugerowano, że ryzyko to w większym stopniu zależne jest od zaburzeń gospodarki węglowodanowej występujących u matki aniżeli u ojca i w większym od tego czy w ciąży występowały zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Badanie TODAY było pierwszym randomizowanym dużym badaniem klinicznym dotyczącym leczenia chorych z cukrzycą typu 2 występującej u osób młodych. Badanie dowiodło, ze stosowanie metforminy w monoterapii nie prowadzi do dobrego wyrównania glikemii u połowy chorych po 11 miesiącach leczenia. Nieskuteczność ta była większa u osób młodych w porównaniu do osób w wieku 50 lat i starszych i tylko w części poprawiło ją zastosowanie roziglitazonu. Sugeruje to, że progresja cukrzycy typu 2 u osób młodych jest istotnie szybsza niż u osób starszych. Jedynie u około połowy młodych chorych na cukrzycę typu 2 uzyskuje się dobre wyrównanie metaboliczne. Może to wskazywać, iż cukrzyca w tej grupie chorych jest schorzeniem heterogennym.

Autorzy S.D. Chernausek, S. Arslanian, S. Caprio i wsp. w pracy pt.: “Relationship between parental diabetes and presentation of metabolic and glycemic function in youth with type 2 diabetes: Baseline findings from the TODAY Trial” (Diabetes Care, 2016, 39, 110-117) próbowali ustalić jaka jest zależność pomiędzy obecnością cukrzycy u rodzących, a obecnością zaburzeń gospodarki węglowodanowej u ich dzieci chorych na cukrzycę typu 2.

Do badania włączono 635 młodych osób (w wieku 10 – 17 lat) z cukrzycą typu 2 rozpoznaną nie wcześniej niż przed dwoma laty. Wyniki w tabeli.

Cukrzyca u obu rodziców Cukrzyca tylko u matki Cukrzyca tylko u ojca Brak cukrzycy u rodziców Znamienność statystyczna
Parametry antropometryczneMasaurodzeniowaBMI

% tkanki

tłuszczowej

3,427 

2,3

37,9

3,703 

2,2

37,5

3,180 

2,2

37,9

3,312 

2,2

37,2

0,0009 

NS

NS

Parametry metaboliczneHbA1cFPGPPG

Insulinowrażliwość

6,1114,7

214,9

0,047

6,1115,8

214,2

0,048

6,1108,0

208,6

0,052

5,8104,1

183,4

0,047

<0,0001<0,0001

<0,0001

NS

 

Autorzy wnioskują, że wpływ zaburzeń gospodarki węglowodanowej występujących u rodziców na pojawienie się tego typu zaburzeń również u dzieci jest bardzo istotny. Wydaje się, że zależy to zarówno od czynników genetycznych, jak i od zaburzeń węglowodanowych w środowisku wewnątrzmacicznym. Nie do wykluczenia jest również wpływ rasy na ryzyko zachorowania.

Ad 4. Chorobowości wywołanej cukrzycą, która stale wzrasta, towarzyszy niestety również wzrost ryzyka rozwoju powikłań sercowo-naczyniowych. Pociąga to za sobą wzrost śmiertelności. Istotny wpływ może tu mieć również depresja oraz stres.

Autorzy D.M. Cummings, K. Kirian, G. Haward i wsp. w pracy pt.: “Consequences of comorbidity of elevated stress and/or depressive symptoms and incident cardiovascular outcomes in diabetes: Results from the Reasons for Geographic And Racial Differences in Stroke (REGARDS) Study” opublikowanej w Diabetes Care, 2016, 39, 101-109 badali wpływ depresji i/lub stresu na ryzyko rozwoju powikłań sercowo-naczyniowych u osób z cukrzycą i bez cukrzycy. Zbadali oni zależność pomiędzy występowaniem wyjściowo objawów depresji i/lub stresu u chorych na cukrzycę i bez cukrzycy, a występowaniem incydentów sercowo-naczyniowych lub zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych w ciągu ponad 5 lat obserwacji.

Badaniem objęto 22003 osoby, w tym 5090 chorych na cukrzycę w wieku 64 lat.
Autorzy wykazali, że częstość występowania depresji i/lub stresu jest istotnie wyższa u chorych na cukrzycę w porównaniu do osób bez niej (odpowiednio 36,8% vs 29,5%, p<0,001).

Najciekawsze wyniki prezentuje tabela.

Chorzy na cukrzycę Chorzy bez cukrzycy
Bez depresji, bez stresu Z depresją lub stresem Z depresją i stresem Bez depresji, bez stresu Z depresją lub stresem Z depresją i stresem
Udar 1,0 1,57(1,05-2,33) 1,57 (0,86-2,87) 1,0 1,01(0,79-1,30) 1,14(0,75-1,75)
Ostry incydent sercowo-naczyniowy 1,0 1,29(0,96-1,74) 1,48(0,96-2,27) 1,0 1,12(0,90-2,27) 1,27(0,86-1,88)
Zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych 1,0 1,53(1,08-2,17) 2,15(1,33-3,47) 1,0 1,12 (0,90-1,38) 1,27(0,86-1,88)

 

Po przeprowadzeniu wszystkich badań i analiz autorzy doszli do wniosku, iż u chorych na cukrzycę występowanie stanów depresyjnych, czy też umiarkowanego, bądź ciężkiego stresu znamiennie zwiększa ryzyko wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych (udar, zgon z tych przyczyn). Podobnej zależności nie stwierdzono u chorych bez cukrzycy.

Ad 5. Siedzący tryb życia to niezależny czynnik ryzyka chorobowości, zwłaszcza u chorych na cukrzycę typu 2. Jest on również czynnikiem wywołującym cukrzycę oraz powodującym przedwczesne zgony.

Autorzy J. Henson, M.J. Davis, D.H. Codicoat i wsp. w doniesieniu pt.: “Breaking up prolonged sitting with standing or walking attenuates the postprandial metabolic response in postmenopausal women: A randomized acute study” (Diabetes Care, 2016, 39, 130-138) badali, czy przerwy w trakcie siedzącego trybu życia polegające na staniu i spacerowaniu wpływają na poposiłkowe markery kardiometaboliczne u zdrowych kobiet z dużym ryzykiem zachorowania na cukrzycę typu 2.

Do badania włączono 22 kobiety z nadwagą bądź otyłością w okresie pomenopauzalnym (średni wiek 66,6± 4,7 lat). Badanie przeprowadzono u siedzących przez 7,5 godziny dziennie, oraz u tych samych osób stosujących co 30 minut 5-cio minutowy wysiłek polegający na staniu bądź spacerze.

Najważniejsze wyniki przedstawia tabela poniżej.

Osoby siedzące Osoby przerywające siedzący tryb życia staniem i spacerowaniem Znamienność statystyczna
Pole pod krzywą glikemii poposiłkowej 5,3±0,8 mmol/l 3,5±0,8 mmol/l 0,022
Pole pod krzywą insulinemii po posiłku 437,2±73,5 mU/l 347,9±78,7 mU/l 0,045
Pole pod krzywą nieestryfikowanych kwasów tłuszczowych po posiłku -1,0±0,2 mmol/l -0,8±0,2 mmol/l 0,05

 

Okazuje się, iż nawet niewielki wysiłek spowodował u obserwowanych spadek pola pod krzywą glikemii o 28%. Pole pod krzywą insulinemii zmniejszyło się o 20%, zaś pole pod krzywą NEFA o 33%.

Autorzy sugerują zatem, że pięciominutowe przerwy w siedzącym trybie życia (stanie bądź spacer) stosowane co 30 minut w bardzo istotny sposób poprawiają metabolizm glukozy. Obniżają glikemię oraz insulinemię poposiłkową oraz wpływają na korzystną odpowiedź NEFA u kobiet w okresie pomenopauzalnym obciążonych dużym ryzykiem zachorowania na cukrzycę typu 2.

Ad 6. Chorzy na cukrzycę typu 2 dotknięci są większym ryzykiem rozwinięcia powikłań sercowo-naczyniowych. Głównym celem leczenia cukrzycy jest zatem zapobieganie im poprzez m.in. obniżenie poziomu HBA1c. Istnieją dowody, iż lepsza kontrola glikemii zmniejsza ryzyko wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych.

Blokery DPP-4 to nowa grupa leków hipoglikemizujących, które hamują rozkład GLP-1 i GIP. Leki te ponadto wywierają działanie przeciwmiażdżycowe.
Autorzy T. Mita, N. Katakami, H. Yosahii i wsp. w pracy: „Alogliptin, a dipeptidyl peptidase 4 inhibitor, prevents the progression of carotid atherosclerosis in patients with type 2 diabetes: The Study of Preventive Effects of Alogliptin on Diabetic Atherosclerosis (SPEAD-A)” (Diabetes Care, 2016, 39, 139-148) dokonali oceny efektu stosowania alogliptyny na progresję zmian w tętnicach szyjnych u chorych z typem 2 cukrzycy. W tym celu przeprowadzili prospektywne, randomizowane, otwarte, podwójnie ślepe, wieloośrodkowe, równoległe badanie u 341 chorych z cukrzycą typu 2 bez wywiadu chorobowego w kierunku chorób układu sercowo-naczyniowego. U 172 osób do leczenia włączono alogliptynę, zaś u pozostałych 169 osób stosowano leczenie konwencjonalne.

Pierwszorzędnym punktem końcowym była ocena zmiany grubości błona wewnętrzna/błona środkowa (IMT) naczyń szyjnych po 24 miesiącach leczenia.

Najważniejsze wyniki w tabeli.

Chorzy leczeni alogliptyną Chorzy leczeni konwencjonalnie Efekt alogliptyna/leczenie konwencjonalne Znamienność statystyczna
Średnia.grubość IMTWyjściowoPo 52 tygodniachPo 104 tygodniach 0,830,79

0,80

 

0,830,83

0,84

– 0,017

– 0,03

NS

0,022

Prawa tętnica szyjna IMTWyjściowoPo 52 tygodniachPo 104 tygodniach 1,040,970,99 1,031,021,04 – 0,053- 0,056 0,041NS
Lewa tętnica szyjna IMTWyjściowoPo 52 tygodniachPo 104 tygodniach 1,091,051,01 1,101,081,10 – 0,009- 0,064 NS0,013

 

Autorzy wysunęli wniosek, że alogliptyna spowolniła progresję narastania grubości IMT u chorych na cukrzycę typu 2 wyjściowo bez powikłań sercowo-naczyniowych w porównaniu do chorych leczonych konwencjonalnie.

Ad 7. W przeprowadzonym prospektywnym badaniu Swedish Obese Subjects (SOS) wykazano, że po operacjach bariatrycznych u chorych na cukrzycę typu 2 stwierdza się remisję cukrzycy w 72% przypadków. U leczonych konwencjonalnie tylko w 21%. W innych badaniach remisję cukrzycy stwierdzono w podobnych proporcjach.

Niegdyś tylko chorzy z cukrzycą wieloletnią i z BMI ≥ 35kg/m2 byli kwalifikowani do zabiegów bariatrycznych. IDF natomiast sugeruje, że przesłanki do leczenia bariatrycznego mają chorzy na cukrzycę typu 2 z BMI > 40 kg/m2 i z HbA1c > 7,5%. BMI nie jest jednak czynnikiem predykcyjnym remisji cukrzycy, należy w związku z tym zbadać inne predyktory tego zjawiska.

Autorzy S. Panunzi, L. Carisson, A. De Gaetano i wsp. w pracy: “Determinants of diabetes remission and glycemic control after bariatric surgery” (Diabetes Care, 2016, 39, 166-174) badali jakie są determinant remisji cukrzycy u chorych z typem 2 poddanych operacjom bariatrycznym.

Do badania włączono 727 chorych na cukrzycę typu 2 (uczestnicy badania SOS) i zrandomizowano ich do dwóch grup: 415 osób do grupy leczonych chirurgicznie i 312 do grupy leczonych farmakologicznie. Bariatryczne dotyczyły tylko żołądka bądź były nieco szerzej zakrojone.

Autorzy określili predyktory remisji, a najistotniejsze wyniki w tej mierze przedstawia tabela.

Wszyscy badani Chorzy leczeni farmakologicznie Chorzy leczeni chirurgicznie
β p β p β p
Wiek -0,042 0,005
FPG – 0,118 0,004 -0,306 0,051 -0,145 0,004
Czas trwania cukrzycy -0,192 <0,001 -0,910 0,013 -0,210 <0,001

 

Autorzy doszli do wniosku, że leczenie bariatryczne w porównaniu do leczenia farmakologicznego w większym stopniu wpływa na remisję cukrzycy oraz powoduje lepsze wyrównanie glikemii. Autorzy sugerują więc, że najlepsze efekty daje wczesne przeprowadzenie operacji.

Ad 8. Cukrzyca jest jednym z najczęstszych schorzeń endokrynnych. Z jej powodu cierpi około 6% populacji świata. Najczęstszą postacią tej choroby jest cukrzyca typu 2. Obok cukrzycy typu 2, drugą najczęstszą postacią jest typ 1 cukrzycy.
Cukrzyca typu 1 to schorzenie o podłożu autoimmunologicznym charakteryzujące się postępującym stanem zapalnym i destrukcją komórek beta trzustki, co w konsekwencji prowadzi do braku insuliny w organizmie.

Cukrzyca typu 2 z kolei jest schorzeniem metabolicznym, w patogenezie którego udział biorą zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. W wyniku działania wymienionych czynników dochodzi do zaburzenia odpowiedzi na insulinę (rozwija się insulinooporność). Cukrzycy typu 2 często towarzyszy występowanie otyłości i nadciśnienia tętniczego. Postępujące uszkodzenie komórek beta trzustki często w konsekwencji stwarza konieczność wprowadzenia leczenia insuliną.

Gliklazyd jest znanym lekiem przeciwcukrzycowym stosowanym w leczeniu chorych na cukrzycę typu 2. Lek ten pobudza uwalnianie insuliny z komórek beta trzustki. Wywiera również efekt pozatrzustkowy działając antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie, zarówno u chorych na cukrzycę typu 2 jak i 1. Udowodniono, że w połączeniu z kwasami żółciowymi gliklazyd wywiera umiarkowany, jednakże znamienny wpływ hipoglikemizujący u szczurów cierpiących na cukrzycę typu 1. Autorzy badań sugerują, że kwasy żółciowe zwiększają absorbcję gliklazydu z przezwodu pokarmowego. Wysunięto hipotezę, że połączenie trzeciorzędowych kwasów tłuszczowych z gliklazydem podawanym doustnie powoduje poprawę efektu hipoglikemizującego.

Autorzy S. Mathavan, N. Chen-Tan, F. Arfuso i wsp. w pracy: “A comprehensive study of novel microcapsules incorporating gliclazide and a permeation enhancing bile acid: hypoglycemic effect in an animal model of type 1 diabetes” (Drug Delivery, DOI:10.3109/10717544.2015.1110846) za cel postawili sobie zbadanie jaki jest efekt hipoglikemizujący gliklazydu połączonego w mikrokapsułce z kwasem taurocholowym u szczurów z cukrzycą typu 1.
Autorzy podawali przez zgłębnik do jelit mikrokapsułkę z gliklazydem i kwasem taurocholowym. Określili również stężenie gliklazydu we krwi oraz badali komórki mięśniowe linii C2C12 określając ich żywotność oraz możliwość absorbcji glukozy.

Autorzy wykazali, że stężenie gliklazydu we krwi szczurów po podaniu go w mikrokapsułkach z kwasem taurocholowym jest 4-5 krotnie wyższe niż po podaniu w kapsułkach bez kwasu taurocholowego. Ponadto, gliklazyd podawany z kwasem taurocholowym powodował istotne obniżenie glikemii u szczurów z typem 1 cukrzycy. Żywotność komórek mięśniowych linii C2C12 uległa istotnej poprawie, zaś stężenie glukozy we krwi po 2-3 dniach leczenia było istotnie mniejsze.
Autorzy po zakończeniu badania doszli do wniosku, iż dodanie do mikrokapsułki z gliklazydem kwasu taurocholowego powoduje istotną poprawę jego wchłaniania z przewodu pokarmowego wpływając tym samym na poprawę żywotności komórek mięśniowych i poprawę wyrównania glikemii u szczurów z typem 1 cukrzycy.

Ad 9. Coraz częściej blokery DPP-4 są stosowane u chorych po transplantacji narządów cierpiących z powodu cukrzycy. Nie został jednak zbadany ich wpływ na efektywność działania oraz na stężenie cyklosporyny.

Autorzy J. Bae i wsp.: “Effects of Dipeptidyl Peptidase-4 Inhibitors on Hyperglycemia and Blood Cyclosporine Levels in Renal Transplant Patients with Diabetes: a Pilot Study”, Endocrinol Metab., 2016, 31, e6 analizowali wpływ stosowania różnych blokerów DPP-4 na glikemię oraz na stężenie cyklosporyny we krwi chorych na cukrzycę po transplantacji nerki.

Do badania włączono 65 chorych na cukrzycę po transplantacji nerki, których leczona immunosupresyjnie oraz blokerami DPP-4 (wildagliptyna, sitagliptyna lub linagliptyna). Autorzy po 3 miesiącach określili zmiany w HbA1c oraz w stężeniu cyklosporyny.

Najważniejsze wyniki prze4dstawionow tabeli.

Zmienna Chorzy po transplantacji Znamienność statystyczna
Leczeni wildagliptyną Leczeni sitagliptyną Leczeni linagliptyną
Wiek 50,7 52,3 45,0 0,035
Czas trwania cukrzycy 5,46 9,70 8,38 NS
eGFR 60,68 69,32 66,88 NS
Wyjściowe HbA1c 7,57 7,76 8,1 NS
HbA1c po leczeniu 7,08 7,18 6,79 NS
Zmiana HbA1c -0,38  -0,53 -1,40 0,016

 

Poziom cyklosporyny wzrastał u leczonych sitagliptyną w porównaniu do leczonych wildagliptyną) odpowiednio 30,62±81,70mg/ml vs 24,22±53,54mg/ml, p=0,036). W trakcie leczenia linagliptyną nie obserwowano zmian w stężeniu cyklosporyny.
Autorzy wnioskują zatem, że linagliptyna w istotnie większym stopniu niż pozostałe blokery DPP-4 poprawia wyrównanie cukrzycy u chorych po transplantacji nerki.

Ad 10. Zaburzenia erekcji istotnie pogarszają jakość życia mężczyzn stanowiąc poważny problem. Chorobowość w tym zakresie wynosi 33-52%. Główną przyczyną zaburzeń erekcji są zmiany naczyniowe. Znaczenie mają tu jednak również czynniki psychogenne i neuropatologiczne. Wśród czynników wywołujących zaburzenia erekcji wymienia się także cukrzycę, nadciśnienie, otyłość, palenie tytoniu oraz choroby układu sercowo-naczyniowego.

Zmiana stylu życia mająca na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych wiąże się także z poprawą w zakresie zaburzeń erekcji. Obserwuje się je po 2 – 24 miesiącach od wdrożenie zmian obejmujących zmianę diety, wysiłek fizyczny oraz stosowanie statyn. Duże znaczenie wydają się mieć zmiany w diecie. Wykazano bowiem, że stosowaniu diety śródziemnomorskiej zawierającej duże ilości pieczywa pełnoziarnistego, owoców, warzyw, orzechów, strąków oraz oliwy z oliwek towarzyszy poprawa w uzyskiwaniu erekcji. Wśród potencjalnych czynników wiodących do tego wymienić należy zmniejszenie CRP i poprawa czynności śródbłonka.

Autorzy A. Cassidy, M. Franz, E.B. Rimm w pracy: “Dietary flavonoid intake and incidence of erectile dysfunction”, AJCN, 2016, DOI:10.3945/ajcn.115.122010 przebadali zależność między stosowaniem flawonoidów, a incydentami zaburzeń erekcji. Do badania włączono 25096 mężczyzn. Ilość spożywanych przez nich flawonoidów określano na podstawie zebranych ankiet. Uczestnicy określili w nich również swoją zdolność do erekcji. Ankiety zebrano w roku 2000, 2004 i 2008.

Autorzy stwierdzili u 35,6% badanych zaburzenia erekcji. Wykazali również, że większemu spożyciu flawonoidów towarzyszy zmniejszenie ryzyka wystąpienia zaburzeń erekcji (RR=0,910, 95% CI 0,85-0,97, p dla trendu = 0,006). Najistotniejsze zmniejszenie zaburzeń erekcji stwierdzono u mężczyzn w wieku < 70 lat (redukcja o 11-16%, p=0,002). Większemu spożyciu owoców (zwierających duże ilości flawonoidów) towarzyszyło ograniczenie zaburzeń erekcji aż o 14% (RR=0,86, 95% CI 0,79-0,92, p=0,002).

Po przeprowadzeniu badania autorzy doszli do wnioski, że wysokiemu codziennemu spożyciu flawonoidów w diecie towarzyszy redukcja występujących zaburzeń erekcji, które stanowią szczególnie istotny problem w przebiegu cukrzycy.

Ad 11. Cukrzyca typu 2 to plaga XXI wieku. Przyczyną wiodącą do jej rozwoju jest wzrost insulinooporności i niewydolność sekrecyjna komórek beta trzustki. Insulinooporność z kolei prowadzi do wzrostu poziomu glikemii. W cukrzycy typu 2 insulinooporności towarzyszy dodatkowo nieadekwatna odpowiedź komórek beta. W patomechanizmie tego zaburzenia prawdopodobnie udział biorą występujące wewnątrz komórek beta kwasy tłuszczowe, których nadmiar w komórce beta może zmniejszać odpowiedź na hiperglikemię. W przeprowadzonych dotychczas badaniach wykazano, że chorzy na cukrzycę typu 2 w wyniku działań prozdrowotnych dochodzi do normalizacji odpowiedzi insulinowej na bodziec pobudzający oraz do normalizacji zawartości triacylogliceroli w trzustce.

Autorzy S. Steven, K.G. Hollingsworth, P.K. Small i wsp. w doniesieniu: “Weight loss decreases excess pancreatic triacylglycerol specifically in type 2 diabetes”, Diabetes Care, 2016, 39, 158-165 próbowali ustalić, czy normalizacja pierwszej fazy wydzielania insulin po operacji bariatrycznej typu Roux-en-Y bypass powoduje zmniejszenie zawartości triacylogliceroli w trzustce.

Autorzy badaniem objęli 18 chorych na cukrzycę typu 2 oraz 9 osób nie dotkniętych cukrzycą.

Wyniki przedstawia tabela.

Parametr Chorzy na cukrzycę typu 2 p< Chorzy bez cukrzycy p<
Przed operacją Po operacji Przed operacją Po operacji
BMI 42,7 36,9 0,001 31,3 36,4 0,001
Tłuszczowa masa ciała 56,6 43,0 0,001 56,7 45,4 0,001
FPG 9,2 6,2 0,001 5,2 4,9 NS
PPG 9,4 6,4 0,001 5,4 5,0 0,022
Insulina na czczo 15,3 11,3 0,001 11,0 6,7 0,008
Insulina po 2 godzinach 18,4 11,2 0,001 12,4 6,0 0,042

 

W kolejnej tabeli prezentowane są zmiany masy ciała oraz zmiany odpowiedzi insulinowej na posiłek.

Parametr Chorzy na cukrzycę Chorzy bez cukrzycy
Utrata masy ciała (%) 13,6±0,7 12,8±0,8
Zmiana tłuszczowej masy ciała 56,6±3,3 do 45,4±2,3 56,7±3,3 do 45,4±2,3
Zmiana stężenia triacylogloceroli w trzustce (%) 6,6 ±0,5 do 5,4±0,4 (p=0,007) 5,1±0,2 do 5,5±0,4 (NS)
Pierwsza faza uwalniania insuliny 0,05 (-0,l01do-0,10) do 0,22 (0,07 do 0,30) (p=0,001) 0,24 (0,13 do 0,46) do 0,23 (0,19 do 0,37) (NS)

 

Autorzy po przeprowadzeniu badań i analiz doszli do wniosku, iż po utracie masy ciała, u chorych na cukrzycę typu 2 dochodzi do zmniejszenia zawartości tłuszczu w trzustce. U osób bez cukrzycy nie obserwuje się tego typu zależności.

Prof. zw. dr hab. n. med. Władysław Grzeszczak
Katedra Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii w Zabrzu
Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

0 replies on “Diabetologia, styczeń 2016”