Farmakologiczne leczenie zespołu jelita drażliwego – zalecenia American Gastroenterological Association

Vijaya L i wsp. Pharmacologic Management of Irritable Bowel Syndrome. JAMA. 2015;314(24):2684-2685

Zespół jelita drażliwego (IBS- Irritable Bowel Syndrome) jako najczęściej diagnozowane schorzenie przewodu pokarmowego stanowi powód bardzo znacznej liczby konsultacji zarówno u specjalistów gastroenterologii jak i lekarzy POZ. Częstość jego występowania w populacji dorosłych Ameryce Północnej szacuje się na 11,8%.

Dla rozpoznania IBS wykorzystuje się kryteria Rzymskie III: nawracający ból lub dyskomfort w jamie brzusznej co najmniej trzy dni w miesiącu w ciągu ostatnich trzech miesięcy, objawy od co najmniej 6 miesięcy. Powinny występować także  co najmniej dwa z trzech poniższych objawów: 1) zmniejszenie/ ustąpienie dolegliwości po wypróżnieniu 2) początek objawów związany ze zmianą częstości wypróżnień 3) początek dolegliwości wiążący się ze zmianą wyglądu stolca.

Kryteria Rzymskie III dzielą IBS na podtypy: IBS z zaparciem (IBS-C), IBS z biegunką (IBS-D), typ mieszany (IBS-M), oraz nieklasyfikowane IBS (IBS-U). Podtyp IBS często dyktuje środki farmakologiczne które należy rozważyć w leczeniu, choć niestety dla IBS-M oraz IBS-U specyficzne terapie są ograniczone.

Na łamach JAMA zostały przedstawione wytyczne dotyczące leczenia farmakologicznego IBS zaaprobowane przez American Gastroenterological Association (AGA).W przeglądzie danych klinicznych oceniono prace z okresu od 1995 do 2014 roku, ograniczając zakres do badań z randomizacją (RCT), meta-analiz oraz przeglądów systematycznych.

Oceniano 9 farmakologicznych interwencji z użyciem: linaklotydu, lubiprostonu, leków przeczyszczających (polietylenoglikol, PGE), rifaksyminy, alosetronu, loperamidu, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD), inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny SSRI i leków rozkurczowych. Wyniki leczenia farmakologicznego różniły się dla poszczególnych podtypów choroby.

W przypadkach IBS z przewagą zaparć zalecany jest linaklotyd (wysoka jakość danych); warunkowo zalecane są lubiproston (średnia jakość danych) oraz środki przeczyszczające- (niska jakość danych). Dla IBS z przewagą biegunki warunkowo zalecane leki to: rifaksymina i alosteron (średnia jakość danych) oraz loperamid (jakość danych  bardzo niska). Ponadto dla IBS (generalnie) warunkowo zalecane są TLPD oraz leki rozkurczowe (niskiej jakości dane). Wytyczne nie zalecają korzystania z SSRI w leczeniu IBS.

Brak wysokiej jakości dowodów i zmienność wyników badań najprawdopodobniej są odzwierciedleniem złożoności schorzenia jakim jest zespół jelita drażliwego. Szeroki zakres objawów zgłaszanych przez pacjentów w połączeniu z brakiem obiektywnej oceny odpowiedzi terapeutycznej stanowi ogromne wyzwanie dla lekarzy i naukowców. Wytyczne zostały opracowane w oparciu o rygorystyczny przegląd systematyczny badań nad powszechnie stosowanym leczeniem, co powinno być pomocne w planowaniu leczenia pacjentów z IBS. Odpowiednia dieta i modyfikacje stylu życia są ważne w leczeniu IBS i zazwyczaj stosowane w połączeniu z farmakoterapią. Dieta ustalana jest indywidualnie, w oparciu o reakcje na różne składniki pożywienia.

Opracowano na podstawie JAMA, 22 grudnia 2015
Emilia Kudraszew