Strategia odroczonej ordynacji antybiotyków w ostrych infekcjach dróg oddechowych – nowe dane

Amanda R. McCullough; Paul P. Glasziou. Delayed Antibiotic Prescribing Strategies – Time to Implement. JAMA Intern Med. 2016;176(1):29-30

Pomimo powszechnych obaw dotyczących narastającej oporności na antybiotyki, ich stosowanie nadal wykazuje tendencję wzrostową. W 2010 roku w USA u pacjentów ambulatoryjnych zgłaszających się z powodu ostrych infekcji dróg oddechowych antybiotyk został przepisany w 30 milionach przypadków, przy potencjalnie minimalnych korzyściach bądź ich braku dla większości chorych.

Na łamach JAMA Internal Medicine przedstawiono wyniki badania przeprowadzonego w podstawowej opiece zdrowotnej  w Hiszpanii (n=405).

W randomizowanym badaniu badano 4 różne strategie przyjmowane w niepowikłanej ostrej infekcji dróg oddechowych: (1) lekarz przepisuje antybiotyk i doradza pacjentom, aby zażyli go tylko wtedy gdy objawy nasilą się lub nie ustąpią w ciągu kilku dni; (2) pacjenci mogą odebrać receptę na antybiotyk trzeciego dnia po konsultacji; (3) pacjent otrzymuje receptę od razu podczas wizyty; (4) recepta nie zostaje wypisana, a pacjent nie jest przewidziany do ponownej konsultacji (poza przedłużającymi się objawami).

Wśród pacjentów, którzy otrzymali natychmiastowo antybiotyk 91% zastosowało go. Odsetki zastosowania antybiotyku były niższe dla pozostałych  grup 1,2,4 odpowiednio 33%, 23% i 12%. W porównaniu z natychmiastowym przepisywaniem w pozostałych strategiach nasilone objawy trwały 0,4 do 1,5 dnia dłużej, ale satysfakcja pacjenta nie różniła się pomiędzy grupami.

Co ważne, mniejsza ilość pacjentów w grupach 1,2,4 stwierdziła, że przy podobnych objawach następnym razem będzie szukać konsultacji lekarskiej (odpowiednio 69%, 70%, 69%) w porównaniu do grupy 3 (86%). Ponadto, w grupach, które nie otrzymały natychmiastowo leku, większy odsetek  pacjentów miał  świadomość braku lub niewielkiej skuteczności antybiotyku w ostrych infekcjach dróg oddechowych.

Ostre infekcje układu oddechowego zwykle ustępują samoistnie, niemniej jednak lekarze bojąc się powikłań często stosują antybiotykoterapię. Strategie odroczonej ordynacji, chociaż nie są doskonałe,  stanowią kompromis, który ma szanse zmniejszyć antybiotykooporność, ilość działań niepożądanych, czy zredukować skutki ekonomiczne.

Powinny być też podejmowane dodatkowe działania, takie jak organizacja szkoleń dla lekarzy w zakresie komunikacji z pacjentami o ograniczonej roli antybiotyków czy zwiększenie dostępności materiałów informacyjnych dla pacjentów.

Opracowano na podstawie JAMA Internal Medicine, styczeń 2016
Emilia Kudraszew