Porada odnośnie wysiłku fizycznego powinna być priorytetem w codziennej praktyce klinicznej

Kathy Berra; James Rippe; JoAnn E. Manson. Making Physical Activity Counseling a Priority in Clinical Practice. The Time for Action Is Now.  JAMA 2015;314(24):2617-2618

Dowody naukowe wskazują, że regularna aktywność fizyczna jest jednym z najbardziej skutecznych prozdrowotnych środków, jakie lekarze mogą zalecić pacjentom. Żadna inna interwencja czy terapia nie daje tak wielu korzyści.

Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) podkreśla, że brak aktywności fizycznej stanowi czołową przyczynę zgonów na świecie. Aktywne doradztwo w warunkach klinicznych stanowi okazję do poprawy zdrowia i dobrego samopoczucia pacjentów przy minimalnym koszcie.

W 2012 roku w USA odbyło się ok. 506 milionów wizyt u lekarzy opieki podstawowej, w większości w celu leczenia i prewencji chorób przewlekłych. Jednakże, tylko 34% pacjentów podało, że udzielono im porady odnośnie wysiłku fizycznego podczas ostatniej wizyty. Nawet u osób ze stanem przedcukrzycowym i innymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego odsetek ten był podobnie niski (40%).

Problemem może wydawać się zbyt krótki czas, który lekarze mogą poświęcić swoim pacjentom. Jednakże w badaniu „Activity nad Counseling Trial” wykazano, że krótka (3-4min.) interwencja dotyczącą poradnictwa w zakresie aktywności fizycznej wykonywana przez przeszkolonych lekarzy nie zakłócała i nie wydłużała rutynowej wizyty. Ponadto w 2 letniej obserwacji zaobserwowano wzrost poziomu aktywności fizycznej u pacjentów, a sami lekarze podkreślali że zachęcanie do działań profilaktycznych było odbierane jako atut ich pracy.

W proces poradnictwa powinien być zaangażowany cały zespół, a każdy członek mieć wyznaczone konkretne obowiązki. Autorzy opracowania dotyczącego omawianego tematu na łamach JAMA podkreślają wagę wprowadzenia odpowiednich strategii, aby aktywne poradnictwo stało się rutynową praktyką. Ich propozycje to:

1. Rozmowa o aktywności fizycznej powinna stać się nieodłącznym elementem każdej wizyty lekarskiej.
2. Zapytaj czy pacjent regularnie wykonuje ćwiczenia i czy podejmuje aktywność fizyczną. Jeśli tak, dopytaj jaki rodzaj, ile minut, jak często. Jeśli nie, to czy byłby gotów zacząć.
3. Powiąż wysiłek fizyczny z redukcją ryzyka chorób serca, udaru mózgu, cukrzycy, niektórych typów nowotworów, zaburzeń poznawczych czy depresji.
4. Napisz ,,receptę” na uzgodnioną codzienną aktywność fizyczną, co najmniej 30 minut dziennie spaceru lub innej o umiarkowanej intensywności formy wysiłku.
5. Zachęć do korzystania z krokomierzy oraz rejestrowania codziennej aktywności ( za pomocą urządzeń elektronicznych, papieru i ołówka, Internetu itp..)
6. Doceniaj pacjentów osiągających sukcesy, a mniej chętne jednostki wspieraj do dalszych działań.

Lekarze i pracownicy służby zdrowia są wiarygodnym źródłem informacji na temat zdrowia. Aktywne poradnictwo w zakresie aktywności fizycznej powinno stać się priorytetem. Pytanie brzmi: „Czy lekarze i pacjenci są gotowi do pojęcia działania?”

Opracowano na podstawie: JAMA, 22 grudnia 2015

Emilia Kudraszew