Współchorobowość depresji i cukrzycy typu 2 w populacji osób dorosłych – możliwe powiązania mechanizmów patofizjologicznych.

Line Iden Berge and Trond Riise. Comorbidity between Type 2 Diabetes and Depression in the Adult Population: Directions of the Association and Its Possible Pathophysiological Mechanisms. Int J Endocrinol. 2015;2015:164760 (dostępny pełen tekst)

Cukrzyca typu 2 i depresja często występują wspólnie. Można wyróżnić  trzy rodzaje powiązań między tymi chorobami. Po pierwsze, wspólna etiologia może zwiększać wzrost ryzyka zachorowania na obie choroby, po drugie osób z cukrzycą typu drugiego dotyczy większe ryzyko zachorowania na depresję w przyszłości, po trzecie u osób chorujących na depresję częściej rozwija się cukrzyca typu drugiego. Autorzy artykułu przeglądowego pokazują możliwe mechanizmy patofizjologiczne każdej z tych trzech zależności.

Wspólna etiologia dotyczyć może czynników genetycznych i środowiskowych. Geny odpowiedzialne za rozwój jednej z chorób teoretycznie mogą być związane albo dziedziczone wspólnie z genami odpowiedzialnymi za rozwój drugiej. Takie wyjaśnienie nie znajduje dotąd dostatecznego poparcia w piśmiennictwie głównie z powodu dużej heterogeniczności obu chorób i trudności w przeprowadzeniu odpowiednich badań.

Z kolei duża liczba czynników środowiskowych jest związana zarówno z cukrzycą typu drugiego jak i depresją: niewłaściwy styl życia (niedostateczna aktywność fizyczna, problemy ze snem, zła dieta), czynniki stresogenne we wczesnych okresach życia, trudne warunki socjoekonomiczne oraz czynniki ściśle medyczne np. leczenie kortykosterydami. W dużym badaniu epidemiologicznym przeprowadzonym w Norwegii pokazano, że zarówno osoby z cukrzycą jak z depresją są mniej aktywne fizycznie i mają wyższy BMI niż osoby zdrowe.

Czynniki niespecyficzne związane z chorobami przewlekłymi mogą zwiększać ryzyko zachorowania na depresję – psychologiczne obciążenie chorobą, w przypadku cukrzycy konieczność stałego kontrolowania poziomu glukozy, monitorowanie zapotrzebowania na leki.   Hipotetycznie wzrost ryzyka zachorowania na depresję może być związany z leczeniem lekami przeciwcukrzycowymi. Cukrzyca jest także związana ze zmianami strukturalnymi w pewnych obszarach mózgu. Badania systematycznie prowadzone od 2006 roku pokazują atrofię , zawały lakunarne i zaburzenia przepływu krwi.

Z kolei osoby z depresją częściej zapadają na cukrzycę typu drugiego. Potencjalne ryzyko rozwoju cukrzycy związane z leczeniem lekami przeciwdepresyjnymi to ostatnio gorący temat. Opublikowany w Diabetes Care w 2013 roku systematyczny przegląd badań dotyczących powiązań między stosowaniem antydepresantów a nieprawidłową regulacją poziomu glukozy wskazał, że pewne leki przeciwdepresyjne, szczególnie te mające silne właściwości noradrenergiczne, mogą pogarszać kontrolę poziomu glukozy. Meta-analiza opublikowana w tym samym roku w Korean Journal of Family Medicine pokazała z kolei wzrost ryzyka rozwoju cukrzycy typu drugiego po stosowaniu zarówno SSRI jak i leków trójcyklicznych.

Opracowanie na podstawie Internet / Listopad 2015

Marzena Firlej