Wysiłek fizyczny jest lekarstwem. Czy w każdej dawce?

Thijs M.H. Eijsvogels, Paul D.Thompson. Exercise is Medicine. At any dose? JAMA. 2015;314(18):1915-1916

Artykuł z cyklu „Viewpoint” pisma JAMA poświęcony jest wysiłkowi fizycznemu. Brak aktywności fizycznej okazuje się być pandemią XXI wieku. Więcej niż połowa dorosłych Amerykanów nie podejmuje zalecanej w rekomendacjach (Physical Activity Guidelines for Americans, 2008r.) dawki aktywności fizycznej tj. 30 minut dziennie ćwiczeń o umiarkowanej intensywności (np. szybki marsz, taniec, ogrodnictwo) lub łącznie 75 minut intensywnych ćwiczeń tygodniowo (np. bieganie, szybka jazda na rowerze).

Korzyści z ćwiczeń są niepodważalne. Wykazano, że aktywność fizyczna wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego, cukrzycy, raka czy otępienia. Jednak, część najnowszych badań sugeruje, że nadmiar ćwiczeń może być szkodliwy.

W wielu badaniach klinicznych wykazano, że podejmowanie nawet krótkotrwałej aktywności fizycznej może mieć znaczące korzyści zdrowotne. W dużym tajwańskim badaniu osoby wykonujące wysiłek o umiarkowanej intensywności, 15 minut dziennie, miały mniejsze ryzyko zgonu ze wszystkich przyczyn  i szacowaną na 3 lata dłuższą długość życia w porównaniu z osobami nieaktywnymi. Brak czasu jest główną barierą w podejmowaniu aktywności fizycznej, wyniki te sugerują, że nawet najbardziej zapracowane osoby powinny znaleźć czas na najmniejsze skuteczne dawki aktywności fizycznej. W tym samym badaniu wykazano, że każde dodatkowe 15 minut wysiłku o umiarkowanej intensywności wiązało się z dodatkowym zmniejszeniem śmiertelności całkowitej o 4% w okresie 13 lat. Największe korzyści wykazano o przy wysiłku 63-88 minut dziennie.

Część badań wskazuje, że aktywność o znacznej intensywności ponad zalecany czas nie przynosi dodatkowych korzyści w redukcji śmiertelności, a nawet może je niwelować. W niedawnej meta-analizie najniższe wskaźniki śmiertelności stwierdzono przy wysiłku 3-5 x zalecane minimum, dalsze jego zwiększanie nie przynosiło dodatkowych korzyści.

W badaniu Copenhagen study w populacji ogólnej najniższą śmiertelność w 12 letniej obserwacji wykazano u osób uprawiających jogging w sposób „lekki” (6,8%) i „umiarkowany” (20,5%) w porównaniu do nie biegających (31%). W grupie biegających intensywnie (>4 godzin tygodniowo w szybkim tempie) wskaźniki umieralności całkowitej nie różniły się istotnie od nie biegających, ale grupa ta była nieliczna, co jest ograniczeniem interpretacji wyników.

Podobnie w badaniu National Walkers’ and Runners’ Health przeprowadzonym u osób po zawale, > 7,1 km biegu lub > 10,7 km marszu dziennie osłabiało korzystny efekt wysiłku.

Są także badania, w których zaobserwowano, że u pacjentów z chorobami układu krążenia zbyt intensywny wysiłek może mieć niekorzystne skutki. W badaniu KAROLA w 8 letniej obserwacji codzienne wyczerpujące ćwiczenia u osób z chorobą wieńcową wiązały się z większą śmiertelnością całkowitą niż ćwiczenia 2-4 razy w tygodniu.

Zdaniem autora prawdopodobne jest, że długotrwały lub intensywny wysiłek nie jest związany ze zwiększoną śmiertelnością u osób zdrowych, ale może osłabiać korzyści zdrowotne związane z bardziej umiarkowaną aktywnością fizyczną. Z kolei zbyt wysokie dawki codziennej aktywności fizycznej powyżej zalecanych u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi nieznacznie, choć istotnie statystycznie wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zgonu. U takich chorych American College of Cardiology i American Heart Association zalecają 30 do 60 minut ćwiczeń o umiarkowanej intensywności 5 do 7 dni w tygodniu, uzupełnione przez aktywność w życiu codziennym (np. chodzenie w pracy, praca w ogrodzie). Te dawki mają udowodniony korzystny wpływ na chorobowość i śmiertelność.

Brak aktywności fizycznej jest jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników, który wpływa na nasze zdrowie. Dlatego ważne jest, aby klinicyści w codziennej praktyce podkreślali że ćwiczenia fizyczne to medycyna, a aktywność fizyczna to klucz dla zdrowego życia.

Opracowano na podstawie: JAMA, 10 listopada 2015
Emilia Kudraszew

1 Comment

Dodaj komentarz