Masowe zagrożenia, masowe choroby – rola mass mediów we współczesnej medycynie

Thomas A.Farley. Mass Diseases, Mass Exposures, and Mass Media. JAMA Intern Med. Published online

Medycyna ewoluuje w stronę szczegółowości i indywidualizmu. Wydaje się to  zrozumiałe, ponieważ poznanie procesów na poziomie komórkowym umożliwiło leczenie wielu chorób, a personalizacja podejścia do pacjenta poprawia wyniki leczenia. W artykule opublikowanym na łamach JAMA Internal Medicine autor zastanawia się, czy zbytni entuzjazm do takiego podejścia nie sprawia, że pomijane jest szerokie, globalne spojrzenie na problemy medyczne.

Do najpoważniejszych problemów zdrowotnych  zaliczane są choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca, nadciśnienie czy nowotwory. Są one powszechne ponieważ ich czynniki ryzyka dotyczą niezdrowego trybu życia prowadzonego przez duży procent społeczeństwa. Ponadto znaczny wpływ na zdrowotność ma otaczające środowisko, poczynając od dostępności w sklepach różnych produktów, charakterystyki miejsca zamieszkania, kończąc na ustanawianych przez organizacje czy rządy zasadach.

Autor sugeruje większe zainteresowanie ogromną w dzisiejszym świecie rolą mass mediów. Tak jak wykorzystują je duże korporacje do marketingu swoich produktów, tak organizacje opieki zdrowotnej czy rządy mogłyby zastosować je w większym stopniu do promowania zdrowego stylu życia, wsparcia profilaktyki i leczenia istniejących już chorób. Powołuje się na szacunki ekonomiczne, które mówią że kampanie w mediach są mniej kosztowne niż poradnictwo indywidualne.

Dla przykładu w jednym z badań podano, że aby  dotrzeć do 1000 osób z krótką poradą lekarską dotyczącą zachowań prozdrowotnych koszt wynosi $10 000 , aby zrobić to za pomocą 30 sekundowej reklamy telewizyjnej $35. Oczywiście należy zwrócić uwagę, że informacja podana przez media przynosi krótkofalowe efekty i w efekcie jest mniej skuteczna. Z drugiej strony jednak, wielokrotnie powtarzane komunikaty mogą zmienić ogólne podejście społeczeństwa do danej kwestii zdrowotnej.

Można  porównać rzeczywiste efekty interwencji –  rzucenia palenia, $2700 na każdą osobę która zaprzestała palenia z pomocą porady lekarskiej z ewentualnym wsparciem lekami versus $1100 na osobę która pozbyła się nałogu w wyniku brytyjskiej medialnej kampanii antynikotynowej ,,Stoptober”.

Nadszedł czas aby pozbyć się niechęci do nowoczesnych form komunikacji. Internet i media społecznościowe umożliwiają dotarcie do dużych populacji. Wszechobecność smartfonów stwarza nowe możliwości dotarcia do ludzi w dowolnym miejscu i o każdej porze. Korporacje używają tych kanałów aby sprzedać swoje produkty. Warto korzystać z tych wzorców dla osiągnięcia społecznych korzyści zdrowotnych. Zamożne narody świata są coraz mniej zdrowe pomimo olbrzymich wydatków na ochronę zdrowia. Konieczność przesunięcia budżetu w stronę profilaktyki wydaję się być niezbędna.

Pomimo tego, że mass media nigdy nie postawią diagnozy, nie przepiszą leczenia czy nie uśmierzą bólu cierpiącego pacjenta, to jednak dzięki nim możliwa jest prewencja wielu chorób i ocalenie życia wielu pacjentów poprzez proste komunikaty.

Opracowano na podstawie: JAMA Internal Medicine, 21 wrześnie 2015
Emilia Kudraszew