Leżenie, siedzenie, stanie, chodzenie, umiarkowana i intensywna aktywność fizyczna w ciągu doby a ryzyko zgonu: nowe badanie z Australii.

Stamatakis E i wsp. All-cause mortality effects of replacing sedentary time with physical activity and sleeping using an isotemporal substitution model: a prospective study of 201,129 mid-aged and older adults. Int J Behav Nutr Phys Act. 2015;12:121 (dostępny pełen tekst)

Korzyści zdrowotne umiarkowanej lub intensywnej aktywności fizycznej (physical activity, PA) są dobrze udokumentowane. Długie okresy braku aktywności (siedzenie, leżenie – sedentary behaviour, SB) zwiększają wskaźniki śmiertelności niezależnie od PA. Związek długości snu z rokowaniem jest złożony, zarówno zbyt krótki jak i zbyt długi sen zwiększa ryzyko zgonu.

Mimo, że PA, SB i sen razem składają się na dobę, dotychczas ich wpływ badano oddzielnie, nie biorąc pod uwagę, ze wydłużenie czy skrócenie jednego wpływa na czas pozostałych. W omawianej pracy zastosowano analizę opartą na modelowaniu substytucyjnym, oceniając wpływ zamiany różnych form spędzania czasu.

Do badania włączono dane of 201 129 uczestników badania „45 and Up study” w wieku ≥ 45 lat  z Nowej Południowej Walii (Australia). Obserwacja trwała średnio 4,22 roku (849 369 osobolat). W tym czasie odnotowano 7460 zgonów.

Stwierdzono, że zamiana jednej godziny SB na stanie zmniejsza o 5% ryzyko przedwczesnego zgonu (HR: 95 % CI: 0.95, 0.94–0.96). Redukcja ryzyka dla zamiany jednej godziny SB na chodzenie lub umiarkowaną/intensywną aktywność fizyczną wyniosła 12-14%. Z kolei zamiana jednej godziny chodzenia lub innej aktywności fizycznej na SB zwiększała ryzyko zgonu o 13-17%.

Zdaniem autorów dotychczasowe rekomendacje dotyczące aktywności fizycznej nie brały pod uwagę substytucji, a korzyści z większej aktywności mogły być niedoszacowane. Rekomendacje te najczęściej dotyczą wdrożenia umiarkowanej/intensywnej aktywności fizycznej, rzadziej natomiast zalecają zastępowanie siedzenia/leżenia staniem lub innym rodzajem lekkiej aktywności.

Taka zamiana mogłaby mieć bardzo duże znaczenie w aspekcie zdrowia publicznego – 3 godziny stania zamiast siedzenia na dobę zmniejszyłyby ryzyko zgonu o 12-18%. Taka zamiana jest także prosta, nie wymaga dodatkowego czasu czy specjalnych przyrządów i pomieszczeń.

Szczególne grupy, u których korzyści byłyby największe, to osoby pracujące głównie w pozycji siedzącej oraz osoby w wieku podeszłym.

Opracowano ma podstawie: International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, wrzesień  2015

Marcin Kargul