Jesteśmy coraz bliżej zrozumienia przyczyn epidemii otyłości na świecie.

Stefanie Vandevijvere i wsp. Increased food energy supply as a major driver of the obestity epidemic: a global analysis. Bull World Health Organ 2015; 93; 446-456 (dostępny pełen tekst)

Nadwaga i otyłość stały się głównym problemem zdrowia publicznego. Na świecie odsetek osób dorosłych ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 25 kg/m2 wzrósł pomiędzy 1980 a 2013 rokiem z 28,8% do 36,9% u mężczyzn i z 29,8% do 38,0% u kobiet. Konieczne są pilne działania ze strony rządów i przemysłu spożywczego, aby zatrzymać tą narastającą tendencję.

Za przyczyny epidemii otyłości uważane są zarówno kwestie żywieniowe (zwiększona podaż energii w pożywieniu,  zwiększenie dostępności do ultra-przetworzonej żywności) jak i zmniejszenie aktywności fizycznej spowodowane między innymi rozwojem motoryzacji, mechanizacji, transportu, siedzącym trybem życia.

W omawianym badaniu postawiono hipotezę, że wzrost podaży energii w pożywieniu jest wystarczający do wyjaśnienia rosnącej masy ciała ludności. Zebrano dane pochodzące z 24 krajów o wysokich, 27 krajów o średnich i 18 krajów o niskich dochodach.

Pomiary średniej masy ciała mieszkańców zostały pozyskane  z raportów z badań dotyczących zdrowia publicznego oraz z piśmiennictwa zawartego w bazie Medline. Badanie objęło okres pomiędzy 1971 a 2010 rokiem. Dane dotyczące podaży energii z pożywienia pochodziły z bilansów żywnościowych opracowanych przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (dane oparte na produkcji i imporcie poszczególnych rodzajów produktów żywnościowych na głowę mieszkańca).

Model stosowany do przewidywania przyrostu masy ciała przy założeniu braku zmian w aktywności fizycznej zakładał, że stały wzrost przyjmowanej energii (o 100 kJ na dzień) powoduje średnio przyrost masy ciała o 1 kg, przy czym połowa wzrostu osiągana jest w ciągu jednego roku, a 95%, w około trzy lata.  Zgodnie z tym modelem nadpodaż pożywienia jest wystarczająca, aby spowodować zwiększenie przyjmowanej energii, a tym samym wzrost masy ciała.

W 56  krajach (81%) wykazano, że wzrost podaży energii w żywności był związany z przyrostem średniej masy ciała. W 45 z tych państw wzrost podaży energii z pożywienia był nawet wyższy, niż przewidywał założony model przyjmowanej energii. Związek pomiędzy powyższymi zmianami był istotny statystycznie dla wszystkich państw ogółem oraz dla krajów o wysokich dochodach (p <0,001). Nie był istotny dla krajów o niskim i średnim dochodzie.

Badanie to posiada wiele ograniczeń, jak chociażby założenie, że fizjologia metabolizmu oraz poziom aktywności fizycznej jest podobny na całym świecie. Jest to prawdopodobnie prawdziwe dla krajów uprzemysłowionych, nie jest jednak oczywiste czy dotyczy krajów rozwijających się. Niemniej jednak ze względu na przemiany w zakresie żywienia i potencjalny spadek aktywności ruchowej, oczekuje się, że ten sam wzór będzie występować w przyszłości w krajach o niskich i średnich dochodach. Prowadzona polityka powinna więc koncentrować się na zmniejszeniu poboru energii z żywności przez społeczeństwo.

Opracowano na podstawie: Bulletin of the World Health Organization, lipiec 2015

Emilia Kudraszew

 

Dodaj komentarz