Czym jest profesjonalizm lekarza? Rozważania na łamach JAMA

Catherine D. DeAngelis. Medical Professionalism , LINK: JAMA. 2015;313:1837

Edytorial JAMA autorstwa Catherine DeAngelis, byłej redaktor naczelnej tego pisma, poświęcony jest profesjonalizmowi lekarzy.

Profesjonalizm w opiece medycznej jest koncepcją sięgającą 400 lat p.n.e. – czasów kiedy powstała przysięga Hipokratesa. Słowa tej przysięgi lub podobne wypowiadane są praktycznie przez każdego lekarza kończącego studia medyczne.

Na ostatnim spotkaniu światowych specjalistów w zakresie nauczania medycyny  profesjonalizm był jednym z 16 najważniejszych poruszanych zagadnień. Są jednak także głosy o niemożności formalnego nauczania profesjonalizmu, ponieważ pojęcie to nie jest wystarczająco klarowne. W wyszukiwarkach PubMed czy Google można znaleźć wiele publikacji na temat profesjonalizmu, jednak odszukanie precyzyjnej definicji może okazać się frustrującym zadaniem. Czym zatem jest profesjonalizm medyczny w obecnych czasach?

Celem każdego lekarza powinno być gwarantowanie najlepszej opieki oraz ochrona praw  i dobrostanu pacjentów.  Określenie cech profesjonalizmu jest trudniejsze. Zdaniem autorki zaliczyć do nich można m.in. wiedzę i umiejętności ale także  odpowiedzialność, etykę, dobrą komunikację, znajomość prawa, humanizm i altruizm.

W opinii lekarzy (ankieta przeprowadzona w USA na 1662 lekarzach 6 specjalizacji) najczęstsze normy zachowań związanych z profesjonalizmem  to sprawiedliwa dystrybucja limitowanych środków, dążenie do poprawy dostępu do opieki zdrowotnej, polepszanie jej jakości, rozwiązywanie konfliktów interesów i samokontrola.

Mając świadomość znaczenia tych zachowań, lekarze nie zawsze się do nich stosują. Przykładem potencjalnego konfliktu interesów  mogą być różne aspekty  współpracy z firmami farmaceutycznymi.

Kolejnym czynnikiem mogącym mieć wpływ na relację lekarz-pacjent jest fakt, iż coraz więcej lekarzy jest zatrudnianych przez duże centra medyczne i prywatne placówki zdrowotne. Jako pracowników firmy, mogą spotkać ich trudności w balansowaniu między zyskiem finansowym pracodawcy a dobrem pacjenta. Zdaniem autorki, aby zachować profesjonalizm, nie mogą oni zapomnieć wobec kogo należy zachować pierwszorzędną lojalność.

W badaniu przeprowadzonym wśród opinii publicznej, respondenci nie wiązali profesjonalizmu lekarskiego z pozycją społeczną, majętnością czy wyglądem. Większość ludzi najbardziej ceni właściwe zachowanie, wysokie wartości moralne i pozytywne nastawienie jako klinicystów, pracowników i ludzi.

Zdaniem autorki, niezależnie od tego, w jaki sposób definiujemy pojęcie profesjonalizmu, czy z punktu zbiorowości lekarskiej, czy pojedynczych lekarzy: profesjonalizm lekarski musi wywodzić się z powołania do opieki i ochrony pacjentów.

Opracowane na podstawie: JAMA / 12 maja 2015
Magdalena Cieplak