Jaki jest efekt upublicznienia danych dot. częstości stosowania antybiotyków w infekcjach górnych dróg oddechowych?

JaeMoon Yun i wsp. LINK: JAMA Intern Med. 2015;175:445

Większość niepowikłanych infekcji górnych dróg oddechowych ma etiologię wirusową, a wdrażanie antybiotykoterapii niesie za sobą wówczas jedynie narastanie oporności patogenów oraz utratę naturalnej flory bakteryjnej. W JAMA ukazały się interesujące wyniki badań z Korei Południowej, będące podsumowaniem kampanii społecznych informujących o potencjalnych negatywnych skutkach niepotrzebnego stosowania antybiotykoterapii.

W Korei Południowej od 2001 r. prowadzone są rejestry świadczeń medycznych, służące ocenie jakości świadczeń i zawierające dane m.in. dotyczące rozpoznania oraz zastosowanego leczenia. Od 2006 r. rozpoczęto, za pośrednictwem mediów, duże kampanie społeczne mające na celu wyrobienie w społeczeństwie skojarzenia dobrej opieki medycznej z niskim odsetkiem stosowanej antybiotykoterapii. Informowano również o działaniach niepożądanych antybiotyków. Na stronach internetowych agencji rządowej opublikowano dane dot. ilości i częstości przepisywania leków przez konkretnych lekarzy.

Aby ocenić skuteczność prowadzonych akcji autorzy badania poddali analizie losowo wybrane  3% dorosłej populacji kraju  (1 162 354 osób). W badanej populacji analizowano częstość infekcji  górnych dróg oddechowych (g.d.o.) oraz częstość przepisywanych antybiotyków w latach  2003-2010. Z wyodrębnionej populacji 80,7% pacjentom udzielono w analizowanym okresie co najmniej jednej porady zdrowotnej w związku z infekcję g.d.o. Zauważono, że po 2006 r. tj. po wprowadzeniu kampanii społecznych częstość przepisywania antybiotyków istotnie spadła (z 58,8% do 53%, p<0,01), niezależnie od miejsca udzielania świadczeń (przychodnia, szpital). Analiza regresji liniowej wykazała nagły spadek częstości antybiotykoterapii w lutym 2006, a więc w pierwszym miesiącu kampanii medialnych. Opisywany spadek utrzymywał się na podobnym poziomie do końca okresu obserwacji.

Autorzy podkreślają, że społeczeństwo Korei Południowej dobrze zareagowało na kampanię społeczną. W 2007 r. 21,5% respondentów badań ankietowych wiedziało o publikacji danych dotyczące częstości przepisywania antybiotyków, a  40,3% osób   zmieniło lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. O publikacji danych wiedziało też 95% praktykujących lekarzy, co mogło mieć istotny wpływ na ich decyzje o włączaniu antybiotykoterapii w infekcjach górnych dróg oddechowych.

Autorzy podkreślają, że podstawowa opieka zdrowotna w Korei jest świadczona przez podmioty prywatne (za usługi płaci ubezpieczyciel lub bezpośrednio pacjent), w których kładziono nacisk na zmianę podejścia lekarzy do antybiotykoterapii aby uchronić podmiot przed stratami finansowymi związanymi z odpływem pacjentów.

Opracowane na podstawie: Jama Internal Medicine / Marzec 2015
Łukasz Jankowski