Cukrzyca – możliwości kontroli zaburzeń metabolicznych – co nowego?

A.R. Cappola i E.H. Livingston – Controlling the metabolic roller coaster in diabetes LINK: JAMA 2014;311:2277

Ostatnie lata przyniosły w dziedzinie diabetologii szereg odkryć, które poszerzają naszą wiedzę o cukrzycy, ale nie pozwalają jeszcze wyleczyć lub wyeliminować tej choroby. Nie zmniejszają również wahań glikemii, jakim podlegają osoby w okresie, gdy wyczerpują się zasoby insuliny.

A. R Copolla i E.H. Livingston próbują zilustrować tę sytuację w komentarzu redakcyjnym, po części posługując się badaniami prezentowanymi w tym samym numerze JAMA. Jedno z pierwszych badań dotyczy prewencji cukrzycy typu 1. Weryfikuje ono hipotezę, że pełne i złożone białka wprowadzane w okresie niemowlęcym miałyby sprzyjać rozwojowi procesów autoimmunizacyjnych wobec komórek beta trzustki. Wprowadzenie do żywienia w okresie niemowlęctwa hydrolizatów białek nie zmniejszyło jednak, w porównaniu z kontrolą, częstości występowania dwóch lub więcej rodzajów przeciwciał przeciwwyspowych u  badanych dzieci obserwowanych do 7 roku życia.

W drugim z badań oceniono u osób rasy latynoskiej częstość zmian w genomie mogących sprzyjać cukrzycy. Wykryto, że nonsensowna mutacja dla genu HNF1A (odpowiedzialna również za cukrzycę typu MODY3) występuje ponad 5-krotnie częściej u chorych na cukrzycę typu 2.  W innym badaniu wykazano, że mutacja ta dotyczy 2% populacji chorych na cukrzycę rasy latynoskiej. Czy w związku z powyższym skrining i podjęcie działań prewencyjnych jest w chwili obecnej uzasadniona (oddziaływanie mutacji jest silne ale częstość występowania mała)? Być może okaże się to opłacalne po opracowaniu odpowiedniej technologii wykrywania mutacji.

W przypadku rozwiniętej cukrzycy typu 2 nie mamy jednoznacznych drogowskazów, dotyczących wyboru terapii. Roumi i wsp. spróbowali się przybliżyć do tego zagadnienia. W badaniu obserwacyjnym porównali strategie drugiego kroku u chorych leczonym metforminą. Dodanie insuliny zwiększało 1,3 krotnie ryzyko liczonych łącznie zawałów mięśnia sercowego, udarów mózgu lub zgonów, w porównaniu do interwencji za pomocą pochodnych sulfonylomocznika . Różnica ta spowodowana była głównie  większą ilością zgonów.

Pewną dozę optymizmu z kolei widać przynoszą wyniki chirurgicznego leczenia otyłości. W badaniu szwedzkim remisję cukrzycy w okresie dwóch lat osiągnięto u 72% pacjentów poddanych operacji , a po 15 latach remisja ta dotyczyła 30%.

Pomimo braku jednoznacznie optymistycznych danych autorzy pracy mają jednak nadzieję, że nowe metody terapii przyniosą  bardziej radykalny postęp w prewencji i leczeniu cukrzycy.

Opracowane na podstawie: JAMA / 11 czerwca 2014
Marek Kowrach