„Wojna z nowotworami” – gdzie jesteśmy?

Douglas Hanahan – The cancer wars 2. Rethinking the war on cancer LINK: Lancet 2014;383:558 (dostępny pełen tekst po rejestracji)

Na łamach The Lancet ukazała się praca Douglasa Hanahana dotycząca metod walki z chorobami nowotworowymi. We wstępie autor przypomina, że „wojna z nowotworami” jako wszechstronny plan działań zadeklarowana została przez Kongres USA i prezydenta Nixona  w 1971 roku

Nowotwory to heterogenna grupa schorzeń manifestujących się na wiele różnych sposobów, mogących zajmować większość tkanek i narządów. W 2012 roku podczas World Oncology Forum w Lugano zadano pytanie, czy wojnę tę wygrywamy? Światowi liderzy w tej dziedzinie uznali, ze pomimo znaczącego postępu w rozumieniu patogenezy nowotworów w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat, w przypadku większości tych chorób nadal nie osiągnięto znaczącego sukcesu.

Wiele lat badań ujawniło dużą różnorodność nowotworów oraz doprowadziło do poznania mutacji i rearanżacji genów skutkujących rozwojem komórek nowotworowych. Jednakże, pomimo wprowadzenia setek nowych leków w ciągu ostatnich 40 lat nadal długotrwałe odpowiedzi na leczenie nie są częste, a przypadki całkowitego wyleczenia jeszcze rzadsze. Okazało się, że nawet terapie celowane, w których pokładano znaczne nadzieje, nie często nie leczą całkowicie, lub  nie wykazują długotrwałego działania z powodu oporności nabywanej przez komórki nowotworowe. Wyjątkami mogą być  niektóre przypadki białaczek i raka piersi, jądra czy guzy wyleczalne chirurgicznie w przypadku ich wczesnego wykrycia. Trudną kwestią jest wysoka cena leków i dylematy związane z kosztoefektywnością, a wielkim problemem światowej polityki zdrowotnej jest leczenie nowotworów w krajach rozwijających się, gdzie nowe leki i technologie są bardzo drogie i często logistycznie niemożliwe do wprowadzenia.

Logiczną strategią w walce z nowotworami jest usunięcie tak wielu mechanizmów ich inwazji, jak to możliwe. Może to być zahamowanie angiogenezy, inwazji i możliwości przerzutowania, zaburzenie metabolizmu komórek nowotworowych, hamowanie mechanizmów sygnałowych proliferacji, reaktywacja nieprawidłowych szlaków programowanej śmierci komórki i supresji wzrostu, hamowanie stanu zapalnego promującego wzrost guza i hiperaktywacja immunologicznych procesów niszczenia guza zależnych od limfocytów T oraz uszkadzanie genomu komórek nowotworowych. Należy skupić się na poszukiwaniu nowych mechanizmów działania leków, ponieważ komórki nowotworowe wytwarzają szlaki pozwalające dzielić się pomimo działania chemio- i radioterapii.

Ważnym zadaniem zdrowia publicznego jest prewencja chorób nowotworowych poprzez zmiany stylu życia, czynników kulturowych i socjoekonomicznych (na przykład zaprzestanie palenia papierosów), przy czym powinna ona dotyczyć także krajów rozwijających się, gdzie liczba nowotworów stale wzrasta. Dynamiczny rozwój metod walki z rakiem, zintegrowanych wokół typów nowotworów i indywidualności pacjentów to niezbędna składowa postępu w leczeniu chorób nowotworowych na świecie.

Opracowane na podstawie: Lancet / 8 lutego 2014
Magdalena Wiśniewska