Obciążenie obowiązkiem opieki – przegląd kliniczny

Ronald D. Adelman i wsp – Caregiver BurdenA Clinical Review LINK: JAMA 2014;311:1052

Na łamach JAMA ukazała się praca Ronalda D. Adelmana i wsp. dotycząca problemów związanych z opieką nad osobami starszymi. Nieodpłatna pomoc rodziny i nieformalnych opiekunów dotyczy aż 90% dorosłych wymagających przewlekłej opieki w domu. Nadmierne obciążenie związane z zajmowaniem się starszą osobą z przewlekłym schorzeniem  może być  istotnym problemem dotykających opiekunów (ok.43,5 miliona osób w USA). Problem ten zdefiniowany jest jako „negatywny wpływ na funkcjonowanie emocjonalne, społeczne, fizyczne, finansowe i duchowe opiekuna.”

W przeprowadzonej wśród opiekunów ankiecie wykazano, że 32% opiekunów cierpi z powodu nadmiernego obciążenia o znacznym, a 19% – o pośrednim nasileniu. Zjawisko to jest często niedoszacowane przez lekarzy zajmujących się pacjentami z chorobami przewlekłymi.

Celem przedstawionej pracy była ocena częstości występowania nadmiernego obciążenia obowiązkami w zakresie opieki oraz przedstawienie strategii rozpoznawania, oceny i interwencji w przypadku osób obciążonych obowiązkiem opieki nad przewlekle chorymi, a ponadto analiza skuteczności działań ograniczających nadmierne obciążenie takich osób i związane z tym cierpienie psychiczne.

Analizowano badania kohortowe dotyczące związku między demograficznymi i socjalnymi czynnikami ryzyka a nadmiernym obciążeniem związanym z opieką oraz jego skutkami ubocznymi. Badań przeglądowych i meta-analiz dotyczących skuteczności podjętych interwencji szukano w Ovid MEDLINE, AgeLine i Cochrane Library. Stwierdzono, że czynnikami wiążącymi się z obciążeniem opiekuna były płeć żeńska, niższy poziom edukacji, wspólne zamieszkanie z osobą potrzebującą opieki,  izolacja społeczna, problemy finansowe i brak wyboru w zakresie sprawowania opieki.

Istnieją praktyczne strategie oceny nadmiernego obciążenia opieką dotyczące opiekunów oraz pacjentów i ich potrzeb. Różne interwencje psychosocjalne i farmakologiczne charakteryzują się słabą lub średnią skutecznością w łagodzeniu obciążenia psychicznego, co potwierdzono w meta-analizach. Interwencje psychosocjalne obejmują wsparcie grupowe i działania psychoedukacyjne dla opiekunów chorych z otępieniem (wielkość efektu 0,09-0,23). Leki stosowane u odbiorców opieki w otępieniu lub podobnych zaburzeniach – antycholinergiczne i przeciwpsychotyczne – charakteryzują się wielkością efektu 0,18-0,27. W wielu badaniach wykazano poprawę samopoczucia u opiekunów (nastroju, radzenia sobie, wiary we własne możliwości) nawet, jeśli nadmierne obciążenie psychiczne zmniejszyło się tylko nieznacznie. Zadaniem personelu medycznego jest rozpoznanie nadmiernego obciążenia obowiązkiem opieki, a poradnictwo i interwencje powinny być dostosowane do indywidualnych okoliczności i sytuacji.

Opracowane na podstawie: Internet / Marzec 2014
Magdalena Wiśniewska