Wpływ przewodu pokarmowego na układ sercowo-naczyniowy

Gerhard Rogler, Giuseppe Rosano – The heart and the gut LINK: Eur Heart J 2014;35:426

Na łamach European Heart Journal opublikowano interesujący artykuł poświęcony wpływowi przewodu pokarmowego na układ sercowo-naczyniowy. Jego autorzy przypominają, że bakteryjna flora jelitowa  (tak zwany mikrobiom) to 1000–1500 gatunków bakterii, a ich łączny genom jest ponad  100 większy od ludzkiego.

Obecnie ze zmianami mikrobiomu wiąże się przyczynowo otyłość i  zespół metaboliczny. Niektóre z bakterii, takie jak Firmicutes, przyczyniają się do zwiększonego wychwytu krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Nieszczelna bariera nabłonka jelitowego umożliwia przenikanie do układu krążenia bakteryjnych lipopolisacharydów (LPS)  czy peptydoglikanów, a bakterie mogą stymulować produkcje cytokin. Substancje te mogą wpływać na syntezę lipoprotein niskiej gęstości, indukować uszkodzenie śródbłonka, powstawanie komórek piankowatych i proliferację mięśni   gładkich – czynników silnie związanych z rozwojem miażdżycy.

W kilku badaniach podejmowano próbę wpływu na rozwój zmian miażdżycowych i powikłań miażdżycy poprzez podawanie antybiotyków. W randomizowanym badaniu STAMINA u 325 chorych z ostrym zespołem wieńcowym stosowano schematy antybiotykowe służące do eradykacji zakażenia Helicobacter, w obserwacji 12 tygodniowej i rocznej odnotowując 36% redukcję wszystkich punktów końcowych (zgon sercowo-naczyniowy lub hospitalizacja) w porównaniu z placebo.   W badaniu ROXIS z udziałem 202 chorych z NSTEMI odnotowano statystycznie istotną redukcję w występowaniu złożonego punktu końcowego (ciężkie nawracające niedokrwienie, zawał serca i zgon niedokrwienny odpowiednio u 5.4, 2.2, oraz 2.2% w grupie placebo oraz 1.1, 0 i i 0%, w grupie roksytromycyny. Negatywny wynik przyniosło duże badanie WIZARD  z udziałem 7747 chorych po przebytym zawale serca.

U chorych z niewydolnością serca zaburzenia mikrokrążenia jelitowego mogą indukować produkcję cytokin przyczyniających się do upośledzenia funkcji serca. Przemieszczenie bakterii przez barierę jelitową oraz obecność endotoksyn (np. LPS) w krążeniu systemowym może również odgrywać rolę w rozwoju niewydolności serca.

Istotną rolę w procesach zapalnych w jelitach odgrywają zaburzenia krążenia związane z zastojem w krążeniu żylnym. Zwiększone napięcie współczulne i wazokonstrykcja obwodowa przyczynia się do redystrybucji przepływu krwi z łożyska naczyń trzewnych. Zmniejszenie perfuzji może prowadzić do miejscowej kwasicy metabolicznej w ścianie jelita, która występuje u niemal 50% chorych z niewydolnością serca.

Omawiając rolę przewodu pokarmowego warto także wspomnieć o jego znaczeniu w zmianach kinetyki wchłaniania i metabolizmu leków. Przykładowo w chorobie trzewnej dochodzi do spadku ekspresji izoenzymów cytochromu P450 (CYP), który już w jelicie uczestniczy w biotransformacji wielu leków.

Opracowane na podstawie: European Heart Journal / 14 lutego 2014
Tomasz Rywik