Depresja u pacjentów z chorobą nowotworową

S. Dauchy i wsp – Depression in cancer patients LINK: European Journal of Cancer 2013;11:205 (dostępny pełen tekst)

Na łamach European Journal of Cancer ukazała się praca S. Dauchy’ego i wsp. dotycząca depresji u pacjentów z chorobą nowotworową.

Depresja jest bardzo częsta u pacjentów onkologicznych. Pomimo znacznego wpływu na funkcjonowanie chorych często bywa nierozpoznawana i niewłaściwie leczona. Nieleczone zaburzenia depresyjne powodują pogorszenie jakości życia, większą wrażliwość na ból, trudności z poddaniem się terapii i mniejszą nadzieję na wyzdrowienie, dłuższy czas hospitalizacji i problemy w komunikacji z opiekunami i rodziną oraz generują znaczne koszty.

W badaniach wykazano, że zaburzenia depresyjne różnego rodzaju dotyczą 16,3% pacjentów z choroba nowotworową, w tym duży epizod depresyjny – do 6% badanych. U chorych poddawanych leczeniu paliatywnemu wskaźniki te wynoszą 29% i 14-16%. Czynnikami predykcyjnymi są zaburzenia psychiczne i uzależnienia w wywiadzie, stresogenne wydarzenia życiowe, cechy osobowości (osobowość zamknięta w sobie, z tendencją do pesymizmu), czynniki socjalne (samotność, niski status socjoekonomiczny), czynniki związane z samą chorobą nowotworową (jej rodzaj i zaawansowanie, ograniczenia leczenia, objawy, utrata samodzielności, itp.) oraz czynniki związane z procesem leczenia i jego powikłaniami.

Do rozpoznania depresji koniecznych jest co najmniej pięć objawów (utrata własnej wartości lub poczucie winy, myśli samobójcze, znaczna utrata masy ciała lub spadek albo wzrost apetytu, bezsenność lub nadmierna senność, pobudzenie lub osłabienie psychoruchowe, zmęczenie, zaburzenia koncentracji) występujących przez większą część dnia co najmniej przez 15 dni. Pacjenci rzadko mówią o tych objawach niepytani. Podczas wywiadu powinno się zadawać proste, otwarte pytania. Niezbędny jest skrining w kierunku depresji u pacjentów z choroba nowotworową. Można stosować skalę depresji Becka, Hospital Anxiety and Depression Scale, Bried Case Find for Depression, Edinburgh Postnatal Depression Scale, Hornheide Screeing Instrument i inne skale. Pamiętać należy jednak, że rozpoznanie depresji jest skomplikowane i zwykle jedno narzędzie diagnostyczne jest niewystarczające.

Leczenie należy rozpocząć od razu po rozpoznaniu. Należy wziąć pod uwagę stan ogólny, schorzenia towarzyszące i objawy somatyczne. W pierwszej kolejności trzeba zająć się dolegliwościami powodującymi największy dyskomfort – na przykład zaburzeniami snu. Zwykle w leczeniu dużej depresji konieczne jest połączenie farmakoterapii z psychoterapią i wsparciem psychospołecznym. Wybór leku jest zdeterminowany indywidualnymi czynnikami dotyczącymi danego chorego, na przykład skutkami ubocznymi, tolerancją, preferencjami. Należy pamiętać, że ocena efektów leczenia powinna nastąpić po 3-4, a u starszych pacjentów nawet po 6 tygodniach. Konieczne jest zwrócenie uwagi na możliwe interakcje z innymi lekami. Niezbędne są dalsze badania nad skutecznością leków i interwencji psychosocjalnych w depresji u pacjentów z chorobą nowotworową.

Opracowane na podstawie: Internet / Wrzesień 2013

Magdalena Piątkowska